นานาฉันทชาดก

นานาฉันทชาดก เป็นเรื่องราวที่สะท้อนให้เห็นถึงความแตกต่างของความต้องการในแต่ละบุคคล แม้จะเป็นครอบครัวเดียวกันและอาศัยอยู่ในเรือนเดียวกันก็ตาม โดยมีเนื้อหาสำคัญดังนี้:

ในอดีตกาล พระเจ้าพรหมทัตแห่งกรุงพาราณสีทรงทดสอบปุโรหิตเก่าผู้หนึ่งด้วยการให้พร หลังจากที่ปุโรหิตผู้นี้ได้แสดงความรู้จากการดูดาวพยากรณ์เหตุการณ์ที่พระองค์ประสบได้อย่างแม่นยำ เมื่อพระราชาเสนอว่าจะประทานพรให้ พราหมณ์ผู้เป็นปุโรหิตจึงขอเวลากลับไปปรึกษากับสมาชิกในครอบครัว เพื่อให้ทุกคนได้รับสิ่งที่ตนปรารถนาอย่างแท้จริง

เมื่อพราหมณ์กลับไปสอบถามคนในบ้าน ทุกคนต่างมีความปรารถนาที่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง ดังนี้:

• พราหมณ์ (ผู้นำครอบครัว): ต้องการบ้านส่วยเพื่อเป็นหลักฐานความมั่นคง
• นางพราหมณี (ภรรยา): ต้องการโคนมจำนวน ๑๐๐ ตัว
• ลูกชาย: ต้องการรถเทียมม้าอาชาไนย
• ลูกสะใภ้: ต้องการเครื่องประดับคือต่างหูแก้วมณี
• นางปุณณทาสี (คนรับใช้): ต้องการเพียงครก สาก และกระด้ง

เมื่อพราหมณ์นำความปรารถนาที่แตกต่างกันเหล่านั้นไปกราบทูลพระราชา พระองค์ทรงอนุโมทนาและพระราชทานสิ่งที่ทุกคนปรารถนาให้จนครบถ้วน พร้อมทั้งทรงยกย่องและตั้งพราหมณ์ผู้นี้ให้กลับมาเป็นปุโรหิตในราชสำนักอีกครั้ง

คำสอนหลักและบทสรุป: เรื่องนี้แสดงให้เห็นถึง "นานาฉันทะ" หรือการที่คนเรามีความชอบและความต้องการที่หลากหลาย (ต่างคนต่างใจ) การที่ผู้นำหรือผู้มีอำนาจรู้จักจัดสรรสิ่งของให้เหมาะสมกับความต้องการของแต่ละบุคคลย่อมนำมาซึ่งความสุขและความสำเร็จ ภายหลังพระพุทธองค์ทรงสรุปว่า พราหมณ์ในอดีตคือ พระอานนท์เถระ และพระราชาคือ พระองค์เอง