วิฆาสาทชาดก

วิฆาสาทชาดก เป็นชาดกที่แสดงถึงธรรมะเกี่ยวกับการบริโภคอาหารและการเป็นผู้บริโภคเดนที่แท้จริง โดยมีเหตุการณ์เริ่มต้นเมื่อพระพุทธองค์ประทับ ณ บุพผาราม ทรงปรารภภิกษุผู้มีศีลน่าเยาะเย้ย ซึ่งเป็นกลุ่มพี่น้อง 7 คนที่ออกบวชเป็นฤาษีแต่ประพฤติปฏิบัติไม่เหมาะสม ท้าวสักกะเทวราชจึงทรงแปลงกายเป็นนกแก้วมาแสดงธรรมเพื่อเตือนสติ

ใจความสำคัญของชาดกเรื่องนี้สรุปได้ดังนี้:

• การเตือนสติฤาษี: นกแก้วได้กล่าวทักท้วงกลุ่มฤาษีว่า การที่พวกเขาคิดว่าตนเองเป็น "ผู้กินเดน" (วิฆาสาทะ) ที่มีความสุขและจะได้ไปสู่สุคตินั้น เป็นความเข้าใจที่คลาดเคลื่อน
• นิยามของผู้กินซากศพ: นกแก้วชี้ว่าฤาษีเหล่านั้นแท้จริงแล้วเป็นเพียง "ผู้กินซากศพ" (กุณปาทะ) หรือผู้ที่เลี้ยงชีพด้วยอาหารที่เหลือเดนจากสัตว์ร้าย เช่น ราชสีห์และเสือโคร่ง โดยไม่ได้สร้างประโยชน์อันใด
• นิยามที่แท้จริงของผู้กินเดน: ท้าวสักกะทรงอธิบายว่า "ผู้กินเดนที่แท้จริง" หมายถึง ชนผู้มีความเสียสละ ได้ให้ทานแก่สมณะ พราหมณ์ และวณิพก (ผู้ขอ) จนอิ่มหนำสำราญเสียก่อน แล้วจึงบริโภคอาหารส่วนที่เหลือภายหลัง

ในบทสรุปชาดก พระพุทธองค์ทรงระบุว่า พี่น้องฤาษี 7 คนในอดีตกาลนั้น ได้กลับชาติมาเกิดเป็นภิกษุผู้มีศีลน่าเยาะเย้ยในปัจจุบัน ส่วนท้าวสักกะเทวราชผู้มาโปรดและให้สติคือพระองค์เอง คำสอนหลักจากชาดกนี้จึงเน้นย้ำถึงความสำคัญของการแบ่งปัน การบำเพ็ญทาน และการไม่เห็นแก่ตัวในการบริโภคปัจจัยสี่