ปรันตปชาดก

ปรันตปชาดก เป็นเรื่องราวในขุททกนิกาย พระไตรปิฎก ที่พระพุทธองค์ทรงแสดง ณ พระเวฬุวันมหาวิหาร เพื่อปรารภความเพียรพยายามของพระเทวทัตในการปลงพระชนม์พระองค์ โดยทรงนำเรื่องในอดีตมาสาธกเตือนใจว่า ผู้ที่คิดร้ายทำลายผู้อื่น ย่อมได้รับผลกรรมนั้นในที่สุด

ใจความสำคัญของชาดกนี้สรุปได้ดังนี้:

• เหตุการณ์ในอดีต: พระเจ้าพรหมทัตแห่งนครพาราณสีทรงหลบหนีภัยสงครามไปอยู่ในป่า พร้อมด้วยพระราชเทวี ปุโรหิต และทาสชื่อปรันตปะ ต่อมาทาสปรันตปะเกิดความโลภและหลงผิด ร่วมมือกับพระราชเทวีลอบปลงพระชนม์พระราชาโดยการใช้พระขรรค์ฆ่าและฝังอำพราง โดยมีปุโรหิตแอบเห็นเหตุการณ์และได้ยินเสียงเขย่ากิ่งไม้
• การเปิดเผยความจริง: ปุโรหิตแสร้งทำเป็นตาบอดเพื่อเอาตัวรอดและอาศัยอยู่ร่วมกับทาสปรันตปะ จนกระทั่งพระราชกุมารเติบโตขึ้น ปุโรหิตจึงเปิดเผยความจริงทั้งหมดและสอนให้พระราชกุมารฝึกศิลปะการต่อสู้
• ผลแห่งกรรม: พระราชกุมารได้ทรงแก้แค้นโดยการปลงพระชนม์ทาสปรันตปะ ณ ที่เดียวกันกับที่พระบิดาถูกฆ่า ก่อนที่ทาสผู้นั้นจะสิ้นใจ เขาได้รำลึกถึงลางร้ายและเสียงเขย่ากิ่งไม้ในอดีตที่เตือนถึงภัยที่กำลังจะมาถึง

บทสรุปและคติสอนใจ: พระพุทธองค์ทรงประชุมชาดกโดยทรงระบุว่า พระเจ้าผู้เป็นบิดาในครั้งนั้นคือพระเทวทัต ปุโรหิตคือพระอานนท์ และพระราชกุมารคือพระองค์เอง แสดงให้เห็นถึงกฎแห่งกรรมที่สัตว์โลกย่อมได้รับผลตามการกระทำของตนเอง ใครทำกรรมชั่วไว้ย่อมหนีไม่พ้นความพินาศ