จูฬโพธิชาดก

สรุปเนื้อหา: จูฬโพธิชาดก (ว่าด้วยโทษของความโกรธและการระงับความโกรธ)

พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดงพระธรรมเทศนานี้ ณ พระวิหารเชตวัน เพื่อปรารภภิกษุมักโกรธรูปหนึ่ง โดยทรงนำเรื่องราวในอดีตกาลมาตรรัสสอนว่า พระโพธิสัตว์และภรรยาได้สละฆราวาสวิสัยออกบวชเป็นฤาษี บำเพ็ญพรหมจรรย์ด้วยความสุข ต่อมาพระเจ้าพาราณสีทอดพระเนตรเห็นนางปริพพาชิกาและเกิดความกำหนัด จึงใช้อำนาจพานางไป พระโพธิสัตว์ผู้เป็นสามีกลับไม่มีความโกรธแค้น ทรงแสดงธรรมเตือนสติเรื่องโทษของความโกรธ จนกระทั่งพระราชาเกิดความเลื่อมใส ทรงนำนางปริพพาชิกามาคืนและขอขมาโทษในที่สุด

คำสอนหลักและใจความสำคัญ:

• โทษของความโกรธ: ความโกรธทำให้มนุษย์สูญเสียสติปัญญา ไม่รู้จักประโยชน์ตนและประโยชน์ผู้อื่น เปรียบเสมือนไฟที่เกิดจากไม้สีไฟแต่มลับเผาผลาญไม้นั้นเอง และทำให้เกียรติยศเสื่อมถอยเหมือนพระจันทร์ข้างแรม
• การระงับความโกรธ: บัณฑิตย่อมไม่ปล่อยให้ความโกรธครอบงำจิตใจ แต่พึงข่มห้างความโกรธที่เกิดขึ้นอย่างฉับพลันด้วยเมตตาภาวนา ดุจดังห่าฝนที่ช่วยชำระล้างธุลีให้มลายหายไป
• อานิสงส์แห่งความสงบ: ผู้ใดสามารถระงับความโกรธลงได้ ยศและความสุขของผู้นั้นย่อมเต็มเปี่ยมบริบูรณ์ เปรียบเสมือนพระจันทร์วันเพ็ญข้างขึ้น