ฉัททันตชาดก

ฉัททันตชาดก เป็นเรื่องราวในอดีตชาติของพระโพธิสัตว์ที่ทรงบำเพ็ญบารมีในขณะที่เสวยพระชาติเป็นพญาช้างฉัททันต์ ผู้มีงารัศมี 6 ประการ และอาศัยอยู่ ณ สระฉัททันต์อันอุดมสมบูรณ์ในป่าหิมพานต์ พญาช้างเป็นผู้มีศีลธรรมและบูชาพระปัจเจกพุทธเจ้าเป็นนิจ แต่ด้วยแรงพยาบาทจากอดีตชาติของอัครมเหสีที่ชื่อ จุลลสุภัททา ซึ่งผูกใจเจ็บจากการเข้าใจผิดเรื่องดอกไม้และเกสรดอกไม้ นางจึงตั้งจิตอธิษฐานจองเวรจนได้มาเกิดเป็นพระมเหสีของพระเจ้าพาราณสีในชาติถัดมา และใช้อุบายสั่งให้นายพรานชื่อ โสณุดร ไปลอบสังหารพญาช้างเพื่อเอางามาประดับ

แม้พญาช้างจะถูกนายพรานลอบยิงด้วยลูกศรอาบยาพิษจนได้รับทุกขเวทนาแสนสาหัส แต่เมื่อเห็นนายพรานห่มผ้ากาสาวพัสตร์ พญาช้างกลับไม่คิดประทุษร้ายและแสดงธรรมเรื่องความเหมาะสมของการนุ่งห่มผ้ากาสาวะว่าควรเป็นของผู้ที่คลายกิเลสและตั้งมั่นในศีลธรรมเท่านั้น พญาช้างยอมตัดงาของตนมอบให้นายพรานด้วยความเมตตาและตั้งความปรารถนาในพระสัพพัญญุตญาณ เมื่อนายพรานนำงาไปถวายพระนางสุภัททา พระนางเมื่อเห็นงาของอดีตสามีก็เกิดความสลดใจอย่างหนักจนหทัยแตกสลายและสิ้นพระชนม์ในทันที

บทเรียนและคำสอนหลักจากชาดกเรื่องนี้:

• โทษของความพยาบาท: การผูกเวรพยาบาทนำมาซึ่งความทุกข์และความพินาศแก่ตนเองและผู้อื่น
• ความอดทนและเมตตา: พระโพธิสัตว์ทรงเป็นแบบอย่างของการไม่จองเวรแม้ในยามที่ตกอยู่ในอันตรายถึงชีวิต
• คุณค่าของผ้ากาสาวพัสตร์: การห่มผ้าเหลืองต้องมาพร้อมกับความบริสุทธิ์ทางศีลและธรรม ไม่ใช่เพียงเครื่องแต่งกายภายนอก
• ผลของกรรม: ผู้ที่ก่อกรรมชั่วไว้ (เช่น นายพรานที่เป็นพระเทวทัตในกาลต่อมา) ย่อมได้รับผลแห่งกรรมนั้นตามเหตุปัจจัย