เตมิยชาดก

เตมิยชาดก เป็นเรื่องราวการบำเพ็ญเนกขัมมบารมีของพระโพธิสัตว์ในอดีตชาติ ครั้งเสวยพระชาติเป็นพระเตมีย์ราชโอรสแห่งกรุงพาราณสี เมื่อพระองค์ทรงระลึกชาติได้และทรงตระหนักว่าการครองราชสมบัติเป็นเหตุให้ต้องทำบาปและตกนรก จึงทรงใช้อุบายแกล้งทำเป็นคนใบ้ หนวก และง่อยเปลี้ยมาตั้งแต่ประสูติเพื่อหลีกเลี่ยงการสืบราชบัลลังก์

แม้พระราชบิดาและพระราชมารดาจะทรงทดลองด้วยวิธีต่าง ๆ นานาถึง 16 ปี พระองค์ก็ยังคงตั้งมั่นอยู่ในอุบายนั้น กระทั่งพระราชบิดาทรงสั่งให้นายสารถีนำพระองค์ไปฝังในป่าช้า เมื่อถึงเวลาเผชิญหน้ากับความตาย พระองค์จึงตรัสกับนายสารถีและทรงแสดงธรรมเกี่ยวกับโทษของการครองเรือนและอานิสงส์ของการไม่ประทุษร้ายมิตร จนทำให้นายสารถีเลื่อมใสและขอบวชตาม

หัวข้อคำสอนหลักที่สำคัญ:

• ความเพียรในการละวาง: การอดทนต่อการทดลองและความยากลำบากเพื่อเป้าหมายอันสูงสุดคือการหลุดพ้นจากกิเลสและวัฏสงสาร
• โทษของราชสมบัติและทางโลก: การครองอำนาจมักนำมาซึ่งการเบียดเบียนและการทำบาปกรรม ซึ่งเป็นเหตุให้ต้องเสวยทุกข์ในอบายภูมิ
• การตระหนักถึงอนิจจัง: ชีวิตเป็นของน้อยและไม่แน่นอน สัตว์โลกถูกความแก่และความตายครอบงำอยู่เสมอ จึงควรรีบเร่งทำความดีและประพฤติพรหมจรรย์ตั้งแต่วัยเยาว์
• อานิสงส์ของการไม่ประทุษร้ายมิตร: ผู้ที่มีความซื่อตรงและมีเมตตาต่อมิตร ย่อมได้รับความคุ้มครองและเป็นที่รักของมหาชน

ในท้ายที่สุด พระเตมีย์ทรงผนวชเป็นฤๅษีและแสดงธรรมจนพระราชบิดา พระราชมารดา ตลอดจนพสกนิกรจำนวนมากเกิดความเลื่อมใสและพากันละทิ้งราชสมบัติและทรัพย์สินออกบวชตามพระองค์ไปปฏิบัติธรรมจนบรรลุฌานสมาบัติในที่สุด