โตเทยยเถราปทาน

โทเทยยเถราปทาน เป็นเรื่องราวในอดีตชาติของพระโทเทยยเถระ ผู้เป็นพราหมณ์ผู้เชี่ยวชาญในไตรเพท ซึ่งในอดีตชาติกาลหนึ่งท่านเคยเสวยพระชาติเป็น พระเจ้าวิชัย ผู้ครองเมืองเกตุมดี แม้จะมีอำนาจวาสนาและกองทัพที่เกรียงไกร แต่พระองค์กลับหลงระเริงในอำนาจจนกระทำการละเมิดศีลธรรม โดยการสั่งประหารชีวิตผู้คนจำนวนมากด้วยความโหดเหี้ยม ทำให้พระองค์ต้องทนทุกข์ทรมานอย่างแสนสาหัสด้วยนิมิตแห่งนรกในจิตใจจนไม่สามารถหลับนอนได้

เมื่อตระหนักถึงโทษภัยของการครองราชย์และการฆ่าฟัน พระเจ้าวิชัยจึงตัดสินใจสละราชสมบัติ กองทัพ ทรัพย์สิน และพระชายา ออกผนวชบำเพ็ญเพียรในป่าหิมพานต์ ต่อมาได้ทราบข่าวการอุบัติขึ้นของ พระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระนามว่าสุมเธพุทธเจ้า จึงรีบเดินทางไปเฝ้าและได้บูชาพระพุทธองค์ด้วยการถูพระวรกายของพระพุทธเจ้าด้วยเครื่องหอมคือจันทน์ด้วยจิตที่เลื่อมใสยิ่ง พระพุทธองค์จึงได้พยากรณ์ถึงผลบุญนั้นไว้ว่า:

• ผลบุญในอนาคต: จะได้เสวยทิพยสมบัติในสวรรค์และเป็นพระเจ้าจักรพรรดิผู้ยิ่งใหญ่หลายวาระ
• การอุบัติเป็นพราหมณ์: ในชาติสุดท้ายจะเกิดเป็นพราหมณ์ชื่อ พาวรี ผู้เชี่ยวชาญในมนตรา
• การบรรลุธรรม: จะได้เป็นศิษย์ของพราหมณ์พาวรี และมีโอกาสได้เข้าเฝ้า พระโคตมพุทธเจ้า เพื่อทูลถามปัญหาอันลึกซึ้ง จนสามารถกำจัดอาสวะกิเลสทั้งปวงและบรรลุเป็นพระอรหันต์ในที่สุด

บทสรุปแห่งเถราปทานนี้แสดงให้เห็นถึง อานิสงส์แห่งการสละทางโลกและการมีจิตศรัทธาในพระพุทธเจ้า แม้ในอดีตจะเคยหลงผิด แต่เมื่อกลับใจและสร้างกุศลด้วยจิตที่บริสุทธิ์ ย่อมนำพาตนให้พ้นจากห้วงแห่งทุกข์เข้าสู่หนทางแห่งการหลุดพ้นในท้ายที่สุด ตามคำสอนหลักที่ว่า การทำความดีและการเข้าถึงธรรมของพระอริยบุคคลเป็นไปตามเหตุปัจจัยที่สั่งสมมา