โกสุมพผลิยเถราปทาน

โกสุมพผลิยเถราปทาน เป็นเรื่องราวการบำเพ็ญบุญบารมีในอดีตชาติของพระเถระรูปหนึ่งผู้มีนามว่า พระโกสุมพผลิยเถระ ซึ่งได้กราบทูลถึงอานิสงส์แห่งการถวายผลไม้แก่พระพุทธเจ้าในกาลก่อน จนส่งผลให้ท่านได้บรรลุธรรมเป็นพระอรหันต์ในชาตินี้ โดยมีใจความสำคัญและลำดับเหตุการณ์ดังนี้

• เหตุการณ์ในอดีตชาติ: ย้อนไปในอดีตเมื่อ ๓๑ กัปที่ผ่านมา ขณะที่พระองค์กำลังเสด็จดำเนินไปตามถนนหนทาง พระเถระในขณะนั้นได้พบเห็นพระพุทธเจ้าผู้ทรงสง่างามดุจต้นกะกุธะอันวิจิตร จึงเกิดความเลื่อมใสศรัทธาอย่างยิ่ง และได้น้อมนำเอา ผลไม้ (โกสุมพะ) ถวายแด่พระพุทธองค์ด้วยจิตที่บริสุทธิ์
• ผลแห่งบุญบารมี: ด้วยอานิสงส์จากการถวายผลไม้ในครั้งนั้น ส่งผลให้ท่านไม่เคยไปตกในทุคติภูมิเลยตลอดระยะเวลาที่เวียนว่ายตายเกิดในวัฏสงสาร อีกทั้งยังได้รับความสุขและความเจริญในภพภูมิต่างๆ ทั้งในสวรรค์และมนุษย์โลกอย่างต่อเนื่อง
• การบรรลุธรรมในชาติปัจจุบัน: ในชาติสุดท้ายนี้ ท่านได้ปฏิบัติธรรมจนสามารถ กำจัดกิเลสทั้งปวง ได้อย่างสิ้นเชิง บรรลุเป็นพระอรหันต์ผู้ไร้อาสวะกิเลส พร้อมด้วยปฏิสัมภิทาญาณ ๔ ประการ เป็นการยืนยันว่าท่านได้ทำกิจของพระพุทธศาสนาสำเร็จบริบูรณ์แล้ว

สรุปได้ว่า พระสูตรนี้มุ่งเน้นแสดงให้เห็นถึง อานุภาพแห่งการทำบุญ แม้จะเป็นเพียงการถวายผลไม้ด้วยจิตที่เลื่อมใสในพระพุทธเจ้า แต่เมื่อทำกับผู้ที่เป็นเนื้อนาบุญอันประเสริฐที่สุด ย่อมส่งผลให้ผู้นั้นได้รับความสุขทั้งในโลกนี้และโลกหน้า นำไปสู่การพ้นจากทุกข์ทั้งปวง คือการบรรลุมรรคผลนิพพานในที่สุด