โลมสติยเถราปทาน

โลมสติยเถราปทาน เป็นบันทึกประวัติและคำสอนในอดีตชาติของพระโลมสག་กิยเถระ ซึ่งได้บอกเล่าเรื่องราวการบำเพ็ญบารมี การบรรลุธรรม และเหตุการณ์สำคัญในสมัยพุทธกาล โดยมีใจความสำคัญสรุปได้ดังนี้

• ชาติกำเนิดและการบำเพ็ญบารมีในอดีต: ในสมัยของพระกัสสปะสัมมาสัมพุทธเจ้า ท่านและพระจันทนเทวบุตรได้ออกบวชและปฏิบัติธรรมจนครบถ้วนตลอดชีพ ต่อมาได้ไปเกิดในชั้นดุสิตเสวยสุขในทิพยสมบัติอย่างยาวนาน ก่อนจะมาจุติในตระกูลศากยราช ณ เมืองกบิลพัสดุ์
• เหตุการณ์โปรดพระญาติวงศ์: เมื่อพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเสด็จมาเมืองกบิลพัสดุ์ เหล่าพระญาติมีความเย่อหยิ่งด้วยมานะในตระกูลและไม่ยอมกราบไหว้ พระพุทธองค์จึงทรงแสดงปาฏิหาริย์และแสดงธรรมเรื่องพระเวสสันดรชาตจนเหล่าพระญาติละทิ้งความถือตัว หันมาถึงพระรัตนตรัยเป็นสรณะ พระราชาและเหล่าศากยราชต่างแสดงความเลื่อมใส
• การออกบวชและการบรรลุธรรม: ท่านเกิดความเลื่อมใสในพุทธานุภาพ จึงได้ออกบวชเพื่อดูแลมารดา ต่อมาได้รับคำแนะนำเรื่อง "ภัทเทกรัตตสูตร" จากพระจันทนเทวบุตร และได้กราบทูลถามพระพุทธองค์ ทำให้เกิดความสังเวชใจและตัดสินใจขออนุญาตมารดาเข้าป่าเพื่อปฏิบัติธรรมอย่างเคร่งครัด จนกระทั่งสามารถบรรลุพระอรหัตผล
• หัวใจคำสอน (ภัทเทกรัตตสูตร): พระพุทธองค์ทรงสอนหลักธรรมสำคัญให้อย่าคำนึงถึงอดีตที่ล่วงไปแล้ว และไม่พึงเพ้อถึงอนาคตที่ยังมาไม่ถึง ให้พิจารณาธรรมเฉพาะหน้าด้วยความเพียรเผากิเลส ไม่หวั่นไหว มีความเพียรทั้งกลางวันและกลางคืน เพราะความตายไม่มีนิมิตหมายเครื่องหมายการันตี

ในท้ายที่สุด พระโลมสังกิยเถระได้กล่าวสรุปผลแห่งการปฏิบัติธรรมว่า ท่านได้เผากิเลสทั้งปวงสิ้นแล้ว เป็นผู้หมดอาสวะ ถึงพร้อมด้วยปฏิสัมภิทา 4 และได้ทำกิจในพระพุทธศาสนาสำเร็จบริบูรณ์แล้วทุกประการ