อุปวานเถราปทาน

อุปวานเถราปทาน เป็นบันทึกประวัติและผลแห่งกรรมในอดีตชาติของ พระอุปวานเถระ ซึ่งแสดงให้เห็นถึงอานุภาพแห่งการบูชาพระสัมมาสัมพุทธเจ้าด้วยจิตที่เลื่อมใสศรัทธา โดยมีเนื้อหาสรุปที่สำคัญดังนี้

• การสร้างและประดับพระมหาธาตุเจดีย์: ในอดีตกาล เมื่อพระปทุมุตตรสัมมาสัมพุทธเจ้าเสดับปรินิพพาน มหาชน เทวดา นาค ครุฑ ภัณฑ์ทักษ์ ยักษ์ และคนธรรพ์ ได้ร่วมกันสร้างและตกแต่งพระสถูปเจดีย์ด้วยรัตนะ 7 ประการ สูงตระหง่านถึง 7 โยชน์ จนมีความสว่างไสวเจิดจ้ากลบแสงของดวงอาทิตย์ ดวงจันทร์ และดวงดาว กลายเป็นศูนย์รวมแห่งความศรัทธาที่ปราศจากความมืดมิด
• เหตุแห่งบุญของพระอุปวานเถระ: ในครั้งนั้น ท่านเกิดเป็นผู้ใช้แรงงานในกรุงหังสวดี ได้เห็นมหาชนร่วมกันทำบุญด้วยความปีติยินดี จึงเกิดจิตเลื่อมใสอย่างแรงกล้า ตั้งความปารถนาจะเป็นทายาทในธรรมของพระพุทธเจ้าในอนาคต ท่านจึงนำผ้าสาฏกสีขาวสะอาดของตนผูกติดกับยอดไม้ (เวฬุคอ) เพื่อทำเป็นธงบูชาพระสถูป
• ผลแห่งบุญและความสุขที่ได้รับ: ด้วยอานิสงส์แห่งการถวายธงบูชา ทำให้ท่านไม่เคยไปเกิดในทุคติเลย เสวยสุขในเทวโลกและมนุษยโลก มีมหาสมบัติ บริวาร นางรำ และทิพยสมบัติอันยิ่งใหญ่ ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิและจอมเทพผู้ยิ่งใหญ่หลายชาติ
• บรรลุธรรมในชาติปัจจุบัน: ในชาติปัจจุบัน ท่านได้มาเกิดในตระกูลพราหมณ์ในสมัยของพระกัปป์นี้ ได้สละทรัพย์สมบัติออกบวชในสำนักของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระนามว่าโคตมพุทธเจ้า จนได้บรรลุพระอรหัตผล พร้อมด้วยปฏิสัมภิทา 4 และวิโมกข์ 8 สิ้นกิเลสและวงรอบแห่งวัฏสงสาร

ใจความสำคัญและคำสอนหลักของอุปวานเถราปทานนี้ ชี้ให้เห็นว่า "การบูชาพระรัตนตรัยด้วยจิตที่เลื่อมใสศรัทธา แม้จะเป็นเพียงทานวัตถุชิ้นเล็กน้อย เช่น ธงผ้าผืนเดียว ย่อมส่งผลให้ได้รับความสุข ความเจริญ และนำไปสู่ความพ้นทุกข์ บรรลุพระนิพพานได้ในที่สุด"