สุเมธพุทธวงศ์

สุเมธพุทธวงศ์ เป็นการพรรณนาถึงพระประวัติของ พระสุเมธพุทธเจ้า พระพุทธเจ้าองค์ที่ 14 ในจำนวนพระพุทธเจ้า 28 พระองค์ พระองค์ทรงอุบัติขึ้นต่อจากพระปทุมุตตรพุทธเจ้า โดยทรงเป็นผู้นำที่หาได้ยาก มีพระรัศมีรุ่งเรืองและเป็นผู้ประเสริฐที่สุดในโลก ทรงบำเพ็ญพุทธกิจเพื่อปลดเปลื้องสัตว์โลกจากพันธนาการแห่งสังสารวัฏ

สาระสำคัญเกี่ยวกับพระสุเมธพุทธเจ้า มีดังนี้:

• สถานที่และยุคสมัย: ทรงประสูติในนครสุทัสสนะ ทรงครองฆราวาสวิสัยอยู่ 9,000 ปี ในปราสาท 3 หลัง คือ สุจันทะ กัญจนะ และสิริวัฑฒะ มีพระชายาพระนามว่าสุมนา และพระโอรสพระนามว่าปุนัพพสุ
• การออกผนวชและตรัสรู้: หลังจากทรงเห็นนิมิต 4 ประการ จึงเสด็จออกผนวชด้วยช้าง ทรงบำเพ็ญเพียรอยู่กึ่งเดือนก่อนจะตรัสรู้ใต้ต้น มหาปีปะ (ต้นไม้ประจำพระองค์) โดยมีท้าวมหาพรหมเป็นผู้ทูลอาราธนาให้ทรงแสดงธรรม
• การประกาศธรรม: ทรงแสดงธรรมจักร ณ นครสุทัสสนะ มีการประชุมสาวกครั้งใหญ่ 3 วาระ และมีการแสดงธรรมเทศนาที่ทำให้สัตว์โลกบรรลุธรรมเป็นจำนวนมหาศาล โดยมีพระสรัณะและพระสัพพกามะเป็นพระอัครสาวก
• พุทธพยากรณ์: ในสมัยของพระสุเมธพุทธเจ้า พระโพธิสัตว์ (ผู้ซึ่งจะเป็นพระโคตมพุทธเจ้าในอนาคต) ได้เกิดเป็นมานพชื่อ อุตตระ ผู้มั่งคั่ง ได้ถวายทรัพย์สินทั้งหมดและออกบวชในสำนักของพระองค์ พระสุเมธพุทธเจ้าจึงทรงพยากรณ์ว่า อุตตระมานพจะสำเร็จเป็นพระพุทธเจ้าในอีก 30,000 กัปข้างหน้า

พระสุเมธพุทธเจ้า ทรงมีพระชนมายุ 90,000 ปี ในระหว่างที่ดำรงพระชนม์ชีพ ทรงสั่งสอนเวไนยสัตว์ให้บรรลุธรรมเป็นจำนวนมากด้วยพระปัญญาธิคุณและวิมุตติธรรม หลังจากเสร็จสิ้นพุทธกิจ พระองค์เสด็จปรินิพพานที่ เมธาราม พระบรมสารีริกธาตุของพระองค์ได้แพร่กระจายไปประดิษฐานยังสถานที่ต่างๆ เพื่อเป็นที่สักการบูชาของเทวดาและมนุษย์ทั้งหลายสืบไป