กกุสันธพุทธวงศ์

กกุสันธพุทธวงศ์ กล่าวถึงประวัติของพระพุทธเจ้าพระนามว่า พระกกุสันธพุทธเจ้า ผู้เป็นพระพุทธเจ้าพระองค์แรกในภัททกัปนี้ โดยพระองค์ทรงบำเพ็ญบารมีมาอย่างยิ่งใหญ่จนสำเร็จเป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ทรงประกาศพระศาสนาและโปรดเวไนยสัตว์ให้บรรลุธรรมเป็นจำนวนมหาศาล ในยุคสมัยนั้น พระโพธิสัตว์ (พระโคตมพุทธเจ้าในอนาคต) ได้เสวยพระชาติเป็นพระราชาพระนามว่า เขมกะ ได้ถวายมหาทานและปวารณาตนบำเพ็ญบารมีเพื่อเป็นพระพุทธเจ้าในอนาคต ซึ่งพระกกุสันธพุทธเจ้าก็ได้ทรงพยากรณ์ว่าพระองค์จะสมปรารถนาในภัททกัปนี้

รายละเอียดสำคัญเกี่ยวกับพุทธประวัติและยุคสมัยของพระกกุสันธพุทธเจ้า มีดังนี้:

• สถานที่ประสูติและตระกูล: ประสูติในกรุงเขมาวดี พระราชบิดาคือพราหมณ์อัคคิทัตตะ พระราชมารดาคือพระนางวิสาขา
• การออกผนวช: ทรงครองเรือนอยู่ 4,000 ปี ในปราสาท 3 หลัง คือ กามะ กามะวัณณะ และกามะสุทธิ มีพระมเหสีคือพระนางโรจินี และพระโอรสคือพระอุตตระ เสด็จออกผนวชด้วยรถม้าหลังจากทอดพระเนตรเทวทูตทั้ง 4 ทรงบำเพ็ญเพียรอยู่ 8 เดือน
• การประกาศศาสนา: ทรงแสดงธรรมจักรกัปปวัตตนสูตร ณ ป่าอิสิปตนะ ทรงมีพระอัครสาวกคือพระวิทูระและพระสัญชีวะ พระอุปัฏฐากคือพระพุทธิจิ และพระอัครสาวิกาคือพระสิมาและพระจัมปา
• ลักษณะและอายุขัย: พระองค์สูง 40 ศอก มีพระรัศมีแผ่ซ่านไปไกลถึง 10 โยชน์ ทรงมีพระชนมายุ 40,000 ปี
• การปรินิพพาน: หลังจากทรงโปรดสัตว์โลกและประกาศธรรมจนครบถ้วนตามพุทธกิจ พระองค์ได้ปรินิพพานที่ เขมาราม โดยมีพระสถูปบรรจุพระบรมสารีริกธาตุสูง 1 คาวุต

บทสรุปแห่งพุทธวงศ์นี้ชี้ให้เห็นถึงความว่างเปล่าของสังขารทั้งปวง (สัพเพ สังขารา อนิจจา) แม้พระพุทธเจ้าผู้มีพระคุณอันยิ่งใหญ่ก็เสด็จดับขันธปรินิพพาน เพื่อเป็นเครื่องเตือนใจให้เหล่าพุทธบริษัทเร่งสร้างบารมีและปฏิบัติธรรมเพื่อความหลุดพ้นตามรอยพระบาทของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทั้งหลาย