โคตมพุทธวงศ์

โคตมพุทธวงศ์ เป็นบทบันทึกเรื่องราวของ พระโคตมพุทธเจ้า พระพุทธเจ้าองค์ปัจจุบัน ผู้ทรงบำเพ็ญเพียรจนบรรลุสัมโพธิญาณอันสูงสุด โดยทรงแสดงธรรมจักรกัปปวัตนสูตร ณ ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน เมืองพาราณสี ทรงเป็นที่พึ่งของสรรพสัตว์ทั้งหลาย และทรงประกาศสัจธรรมเพื่อเกื้อกูลแก่เวไนยสัตว์ให้หลุดพ้นจากวัฏสงสาร

สาระสำคัญเกี่ยวกับพระประวัติและบุคคลสำคัญ มีดังนี้:

• พระประวัติส่วนพระองค์: ประสูติที่เมืองกบิลพัสดุ์ พระราชบิดาคือพระเจ้าสุทโธทนะ พระราชมารดาคือพระนางมายาเทวี ทรงครองเรือนอยู่ 29 ปี มีพระมเหสีคือพระนางภัททกัจจานา และพระโอรสคือพระราหุล ทรงออกผนวชหลังจากทอดพระเนตรเทวทูตทั้ง 4 และบำเพ็ญทุกกรกิริยาเป็นเวลา 6 ปี จนตรัสรู้ ณ ใต้ต้นอัสสัตถพฤกษ์ (ต้นโพธิ์)
• บุคคลสำคัญ: มีพระอัครสาวกเบื้องขวาคือพระสารีบุตร (อุปติสสะ) และเบื้องซ้ายคือพระโมคคัลลานะ (โกลิตะ) มีพระอานนท์เถระเป็นพุทธอุปัฏฐาก และมีพระเขมาเถรีกับพระอุบลวรรณาเถรีเป็นอัครสาวิกา
• ศาสนกิจ: ทรงมีพระชนมายุขัยประมาณ 100 ปี ทรงสั่งสอนธรรมะให้แก่พุทธบริษัททั้ง 4 จนบังเกิดการตรัสรู้ธรรมตามลำดับ ทรงมีพระรัศมีแผ่ซ่านออกจากพระวรกาย และทรงเปรียบเทียบว่าสังขารทั้งปวงย่อมมีความสิ้นไปเป็นธรรมดา

เนื้อหาในพระสูตรนี้ยังเน้นย้ำถึง ความเพียรพยายาม ของพระพุทธองค์ในการประกาศศาสนา ทรงเปรียบการแสดงธรรมเสมือนการจุดประทีปแห่งธรรมเพื่อปลุกปัญญาแก่ชนรุ่นหลัง ก่อนที่พระองค์จะเสด็จดับขันธปรินิพพานพร้อมด้วยเหล่าสาวก ทรงทิ้งไว้ซึ่งพระธรรมคำสอนอันบริสุทธิ์และลักษณะมหาบุรุษ 32 ประการ เพื่อเป็นเครื่องยืนยันถึงการอุบัติขึ้นของพระพุทธเจ้าผู้ทรงพระคุณอันประเสริฐ