ธัมมเทวปุตตจริยา

เนื้อหาจาก ธัมมเทวปุตตจริยา ในจริยาปิฎก แสดงถึงเรื่องราวในอดีตชาติของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เมื่อครั้งเสวยพระชาติเป็นธัมมเทวบุตร ผู้ทรงมีฤทธิ์มากและมีความอนุเคราะห์ต่อชาวโลก โดยพระองค์ทรงบำเพ็ญศีลบารมีอย่างเคร่งครัด เพื่อมุ่งบรรลุพระโพธิญาณในอนาคต

ใจความสำคัญของเรื่องราวสะท้อนผ่านการเผชิญ้าระหว่างฝ่ายธรรมะและฝ่ายอธรรม โดยมีรายละเอียดหลักดังนี้:

• การเผยแผ่ความดี: ธัมมเทวบุตรเสด็จจาริกไปตามหมู่บ้านและนิคมพร้อมด้วยบริวาร เพื่อชักจูงมหาชนให้ตั้งมั่นในทศกุศลกรรมบท (ทางแห่งความดี 10 ประการ)
• การเผชิญหน้ากับความชั่ว: ในเวลาเดียวกัน ได้มียักษ์ใจบาปตระหนี่ถี่เหนียวตนหนึ่ง นำบริวารออกเผยแผ่ทศปาปกรรม (บาป 10 ประการ) เช่นเดียวกัน ทำให้ทั้งสองฝ่ายต้องเดินสวนทางกันบนหนทางสายเดียวกันจนเกิดการกระทบกระทั่ง
• การอดกลั้นด้วยศีล: แม้จะเกิดการวิวาทและสงครามใหญ่ระหว่างฝ่ายกุศลและอกุศล ซึ่งธัมมเทวบุตรมีฤทธิ์มากพอที่จะบันดาลให้ฝ่ายตรงข้ามพินาศสิ้นพร้อมบริวารได้ แต่ด้วยทรงตระหนักถึงการรักษาศีลและตบะธรรม พระองค์จึงทรงระงับความโกรธ ดับความเร่าร้อนในใจ และยอมหลีกทางให้ฝ่ายบาปไปก่อน
• ผลแห่งความดี: ทันทีที่ธัมมเทวบุตรและบริวารหลีกทางให้อย่างสงบและมีจิตใจที่สงบเย็น แผ่นดินก็แยกออกและสูบยักษ์ผู้ทำบาปจมลงสู่ธรณีในทันที

คำสอนหลักจากจริยาปิฎกบทนี้ เน้นย้ำถึงความสำคัญของการรักษาศีล การอดทนอดกลั้นต่อความยั่วยวนและอารมณ์โกรธ การชนะความชั่วด้วยความสงบ และการยึดมั่นในการบำเพ็ญคุณงามความดี แม้จะต้องเผชิญหน้ากับความอยุติธรรมหรือผู้มีจิตใจหยาบช้าก็ตาม ซึ่งเป็นคุณธรรมสำคัญของผู้บำเพ็ญบารมีเพื่อความหลุดพ้น