สันถารวรรค

เนื้อหาสันถารวรรค (Numbered Discourses 2.151–162) เป็นชุดพระสูตรที่พุทธองค์ทรงแสดงธรรมเปรียบเทียบสิ่งต่างๆ ออกเป็นสองประเภท โดยหลักคำสอนสำคัญที่ปรากฏซ้ำกันในทุกพระสูตรคือ การเน้นย้ำว่าสิ่งที่เกี่ยวข้องกับ พระธรรมคำสอนย่อมประเสริฐกว่า สิ่งที่เกี่ยวข้องกับ วัตถุวิสัยหรือทางโลก เสมอ

พระสูตรในหมวดนี้กล่าวถึงคู่ธรรมที่เปรียบเทียบกัน 12 ประการ ได้แก่:

• การต้อนรับ (Sanṭhāra): มีทั้งการต้อนรับทางวัตถุ และการต้อนรับด้วยพระธรรม ซึ่งการต้อนรับด้วยพระธรรมประเสริฐกว่า
• การปฏิสันถาร (Patisanthāra): มีการปฏิสันถารทางวัตถุ และการปฏิสันถารด้วยพระธรรม ซึ่งการปฏิสันถารด้วยพระธรรมประเสริฐกว่า
• การแสวงหา (Pariyesanā/Esanā): มีการแสวงหาทางวัตถุ และการแสวงหาพระธรรม ซึ่งการแสวงหาพระธรรมประเสริฐกว่า
• การค้นหา (Pariyesanā): มีการค้นหาทางวัตถุ และการค้นหาพระธรรม ซึ่งการค้นหาพระธรรมประเสริฐกว่า
• การแสวงหา (Esanā): มีการแสวงหาทางวัตถุ และการแสวงหาพระธรรม ซึ่งการแสวงหาพระธรรมประเสริฐกว่า
• การบูชา (Pūjā): มีการบูชาทางวัตถุ และการบูชาพระธรรม ซึ่งการบูชาพระธรรมประเสริฐกว่า
• การสงเคราะห์แขก (Atithisakkāra): มีการสงเคราะห์แขกด้วยวัตถุ และการสงเคราะห์แขกด้วยพระธรรม ซึ่งการสงเคราะห์แขกด้วยพระธรรมประเสริฐกว่า
• ความสำเร็จ (Sampadā): มีความสำเร็จทางวัตถุ และความสำเร็จในพระธรรม ซึ่งความสำเร็จในพระธรรมประเสริฐกว่า
• ความเจริญ (Vuḍḍhi): มีความเจริญทางวัตถุ และความเจริญในพระธรรม ซึ่งความเจริญในพระธรรมประเสริฐกว่า
• ทรัพย์สมบัติ (Rattana): มีทรัพย์สมบัติทางวัตถุ และทรัพย์สมบัติแห่งพระธรรม ซึ่งทรัพย์สมบัติแห่งพระธรรมประเสริฐกว่า
• การสั่งสม (Ādiya): มีการสั่งสมทางวัตถุ และการสั่งสมพระธรรม ซึ่งการสั่งสมพระธรรมประเสริฐกว่า
• การเพิ่มพูน (Vaḍḍhanā): มีการเพิ่มพูนทางวัตถุ และการเพิ่มพูนพระธรรม ซึ่งการเพิ่มพูนพระธรรมประเสริฐกว่า

ในแต่ละคู่ดังกล่าว พระพุทธองค์ทรงย้ำว่า การกระทำหรือสิ่งที่เกี่ยวข้องกับพระธรรมย่อมมีคุณค่าและให้ผลที่ประเสริฐกว่า ดีกว่า และเป็นประโยชน์สูงสุดแก่ผู้ปฏิบัติ สาระสำคัญของสันถารวรรคจึงเป็นการชี้แนะให้พุทธศาสนิกชนมุ่งเน้นการให้ความสำคัญและปฏิบัติในสิ่งที่เกื้อกูลต่อการพัฒนาจิตใจ ปัญญา และการบรรลุธรรม เพื่อความหลุดพ้นจากทุกข์ มากกว่าการยึดติดหรือให้คุณค่ากับสิ่งที่เป็นไปในทางโลก ซึ่งเป็นเพียงชั่วคราวและไม่ยั่งยืน