ภัททิยสูตร

ภัททิยสูตร เป็นพระสูตรที่บันทึกเหตุการณ์เมื่อภัททิยเจ้าลิจฉวีเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าเพื่อทูลถามถึงข่าวลือที่ว่าพระองค์ใช้ "มายากล" หรืออุบายหลอกล่อเพื่อดึงสาวกจากสำนักอื่นมาเป็นศิษย์ พระพุทธองค์จึงทรงแสดงธรรมเพื่อวางหลักการในการตัดสินความเชื่อด้วยตนเอง โดยทรงสอนว่าอย่าเพิ่งรีบเชื่อตามแหล่งอ้างอิงหรือความคาดหวังใดๆ 10 ประการ (เช่น การฟังตามกันมา, ตำรา, ตรรกะ, ความน่าเชื่อถือของครูบาอาจารย์ เป็นต้น) แต่ให้พิจารณาจาก "ผลลัพธ์ของสิ่งที่ทำ" เป็นสำคัญ

หลักการตัดสินความจริงที่พระพุทธองค์ทรงสอนภัททิยเจ้ามีดังนี้:

• หลักการละทิ้ง (สิ่งที่เป็นอกุศล): หากสิ่งใดที่บุคคลรู้ด้วยตนเองว่าเป็นสิ่งที่ไม่ดี มีโทษ ถูกวิญญูชนติเตียน และเมื่อกระทำแล้วนำไปสู่ความทุกข์และความเดือดร้อน สิ่งนั้นควรละทิ้งเสีย เช่น ความโลภ ความโกรธ ความหลง และความอาฆาตพยาบาท
• หลักการยึดถือ (สิ่งที่เป็นกุศล): หากสิ่งใดที่บุคคลรู้ด้วยตนเองว่าเป็นสิ่งที่ดี ไม่มีโทษ สรรเสริญโดยวิญญูชน และเมื่อกระทำแล้วนำไปสู่ความสุขและความเจริญ สิ่งนั้นควรเข้าถึงและปฏิบัติ เช่น ความอดทน ความรัก ความเข้าใจ และความเมตตา

พระพุทธองค์ทรงสรุปว่า "มายากล" หรืออุบายที่แท้จริงของพระองค์ คือการชักชวนให้ผู้คนละทิ้งอกุศลธรรมและเจริญกุศลธรรม ซึ่งหากทุกคนในโลก ตั้งแต่กษัตริย์ พราหมณ์ ไปจนถึงคนทั่วไปได้ปฏิบัติตามนี้ ย่อมนำมาซึ่งประโยชน์สุขอย่างยั่งยืน ภัททิยเจ้าเมื่อได้ฟังธรรมก็เกิดความเลื่อมใสอย่างยิ่งและประกาศตนเป็นอุบาสก พร้อมกล่าวชมว่าหากมายากลที่พระองค์ใช้คือการเปลี่ยนคนชั่วให้เป็นคนดีเช่นนี้ ก็ถือเป็นเรื่องที่วิเศษและเป็นมงคลที่สุดสำหรับมวลมนุษยชาติอย่างแท้จริง