ปฐมโวหารสูตร

ปฐมโวหารสูตร (อังคุตตรนิกาย จตุกนิบาต) เป็นพระสูตรที่พระพุทธองค์ทรงแสดงธรรมเพื่อเตือนสติพุทธบริษัทเกี่ยวกับการใช้วาจาที่ขาดความซื่อตรง คือ “อนริยโวหาร” (วาจาที่ไม่ประเสริฐ หรือ วาจาของคนต่ำช้า) ไว้ 4 ประการ ซึ่งเป็นพฤติกรรมที่บุคคลพึงหลีกเลี่ยงหากต้องการรักษาความสุจริตทางวาจา

ใจความสำคัญของอนริยโวหาร 4 ประการ ที่พระพุทธองค์ทรงบัญญัติไว้ มีดังนี้:

• การกล่าวอ้างว่าได้เห็น: คือการยืนยันว่าตนได้เห็นเหตุการณ์หรือวัตถุสิ่งใดสิ่งหนึ่งด้วยตาตนเอง ทั้งที่ความเป็นจริงไม่ได้เห็น
• การกล่าวอ้างว่าได้ฟัง: คือการยืนยันว่าได้รับฟังข้อมูลหรือเรื่องราวมา ทั้งที่ความเป็นจริงไม่ได้ฟังมาแต่อย่างใด
• การกล่าวอ้างว่าได้คิด: คือการกล่าวว่าตนได้นึกคิดหรือพิจารณาเรื่องใดเรื่องหนึ่งมาแล้ว ทั้งที่ความจริงไม่ได้มีการคิดในเรื่องนั้น
• การกล่าวอ้างว่าได้รู้: คือการยืนยันว่าตนรู้แจ้งหรือเข้าใจในเรื่องใดเรื่องหนึ่งอย่างชัดเจน ทั้งที่ความเป็นจริงไม่ได้รู้แจ้งในเรื่องนั้น

คำสอนหลักของพระสูตรนี้มุ่งเน้นที่เรื่อง “ความสัตย์จริง” (สัจจะ) ซึ่งเป็นคุณธรรมพื้นฐานที่สำคัญยิ่งในการอยู่ร่วมกันในสังคม การกล่าววาจาที่บิดเบือนจากความจริงใน 4 ลักษณะนี้ถือเป็นอกุศลกรรมที่ทำลายความน่าเชื่อถือและส่งผลเสียต่อความสัมพันธ์ ทั้งยังเป็นการแสดงออกถึงความไม่ซื่อตรงต่อตนเองและผู้อื่น พุทธศาสนิกชนจึงควรยึดมั่นในการพูดเฉพาะสิ่งที่ตนได้เห็น ได้ฟัง ได้คิด และได้รู้มาอย่างถูกต้องตรงตามความเป็นจริงเท่านั้น เพื่อรักษาความบริสุทธิ์ของวาจาและเป็นผู้ตั้งอยู่ในมรรคผลที่ถูกต้องตามคำสอนของพระพุทธองค์