สัมผัปปลาปสูตร

สัมผัปปลาปสูตร (AN 4.270) เป็นพระสูตรที่ว่าด้วยการจำแนกการกระทำที่ส่งผลต่อชีวิตทั้งในทางลบและทางบวก โดยมุ่งเน้นไปที่การฝึกหัดวาจาที่ถูกต้อง เพื่อเป็นแนวทางในการดำเนินชีวิตของพุทธศาสนิกชนให้เป็นไปตามครรลองของกุศลธรรม

ใจความสำคัญของพระสูตรนี้เน้นย้ำถึงเรื่อง "เดรัจฉานกถา" หรือการพูดจาเพ้อเจ้อไร้สาระ (สัมผัปปลาปะ) ซึ่งไม่เป็นไปเพื่อความสงบ ไม่เป็นไปเพื่อความรู้ยิ่ง ไม่เป็นไปเพื่อนิพพาน โดยพระพุทธองค์ทรงเปรียบเทียบระหว่างบุคคล 2 จำพวก คือ ผู้ที่ยังพูดเพ้อเจ้ออยู่ และผู้ที่ละเว้นจากการพูดเพ้อเจ้อ โดยมีหมวดหมู่การพิจารณาดังนี้:

• โทษของการพูดเพ้อเจ้อ: การพูดโดยกาลที่ไม่ควรพูด พูดเรื่องไม่จริง ไม่เป็นธรรม ไม่เป็นวินัย หรือการพูดคำที่ไม่มีประโยชน์ ไม่มีหลักฐาน ไม่มีการอ้างอิง ซึ่งล้วนเป็นการเสียเวลาและสร้างอกุศลทางวาจา
• คุณของการละเว้น: ผู้ที่ฝึกตนให้เป็นผู้พูดแต่เรื่องที่เป็นธรรม เป็นวินัย เป็นเรื่องที่ประกอบด้วยประโยชน์ และพูดในเวลาที่ควรพูด ย่อมได้รับการยกย่องและเป็นที่เชื่อถือของผู้อื่น
• การพัฒนาตน: การหลีกเลี่ยงการพูดเพ้อเจ้อถือเป็นการฝึกสติและสัมมาวาจา เพื่อนำพาตนไปสู่ความเจริญทั้งทางโลกและทางธรรม

สรุปได้ว่า พระสูตรนี้สอนให้พุทธศาสนิกชนตระหนักถึงคุณค่าของวาจา การพูดจาต้องมีสติ เลือกพูดแต่สิ่งที่ก่อให้เกิดประโยชน์ทั้งแก่ตนเองและผู้อื่น การละเว้นจากการพูดเพ้อเจ้อจัดเป็นหนึ่งในองค์ประกอบสำคัญของการเป็นผู้มีศีลบริสุทธิ์ และเป็นการวางรากฐานสำคัญในการปฏิบัติเพื่อความหลุดพ้นจากกิเลสทั้งปวง