หิตสูตรที่ ๓

พระสูตรนี้มุ่งเน้นการสอนเรื่อง หลักการปฏิบัติเพื่อประโยชน์ตนและประโยชน์ผู้อื่น โดยพระพุทธองค์ทรงตรัสถึงคุณสมบัติของภิกษุผู้ที่ไม่ถือว่าปฏิบัติเพื่อประโยชน์ของทั้งตนเองและผู้อื่น หากขาดคุณธรรมสำคัญ 5 ประการ ทั้งในส่วนของการปฏิบัติด้วยตนเองและการชักชวนผู้อื่นให้ปฏิบัติด้วย

หัวใจสำคัญของพระสูตรนี้คือการเน้นย้ำถึง ธรรมที่เป็นเสาหลัก 5 ประการ ซึ่งเป็นเครื่องวัดความสำเร็จในการบำเพ็ญสมณธรรม ได้แก่:

• ศีล (Ethics): ความเป็นผู้มีระเบียบวินัยและข้อปฏิบัติที่สมบูรณ์
• สมาธิ (Immersion): ความตั้งมั่นแห่งจิตและความสงบระงับ
• ปัญญา (Wisdom): ความรอบรู้ในสภาวะธรรมตามความเป็นจริง
• วิมุตติ (Freedom): ความหลุดพ้นจากกิเลสและอาสวะทั้งปวง
• วิมุตติญาณทัสสนะ (Knowledge and vision of freedom): ความรู้ความเห็นแจ้งในความหลุดพ้นของตน

พระพุทธองค์ทรงสรุปว่า ภิกษุรูปใดที่ตนเองยังไม่ถึงพร้อมด้วยธรรมทั้ง 5 ประการนี้ และไม่สามารถชักชวนหรือเป็นแบบอย่างให้ผู้อื่นเข้าถึงธรรมเหล่านี้ได้ ภิกษุผู้นั้นย่อมชื่อว่า "ปฏิบัติเพื่อความเสื่อม" หรือไม่เป็นไปเพื่อประโยชน์สุขแก่ตนเองและผู้อื่นอย่างแท้จริง

ดังนั้น คำสอนในพระสูตรนี้จึงเป็นเสมือนเข็มทิศสำหรับผู้ที่ต้องการแสวงหาความเจริญก้าวหน้าในทางธรรม โดยผู้ปฏิบัติจะต้องเริ่มจากการพัฒนาตนเองให้ถึงพร้อมด้วยคุณสมบัติพื้นฐานทั้ง 5 ประการนี้เสียก่อน เมื่อตนเองมีความสมบูรณ์แล้ว จึงจะเป็นผู้มีคุณสมบัติพร้อมในการเกื้อกูลและชักนำผู้อื่นให้เดินตามทางที่ถูกต้อง เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดทั้งแก่ตนเองและสังคมโดยรวมตามแนวทางแห่งพระพุทธศาสนา