หิตสูตรที่ ๔

พระสูตรนี้กล่าวถึง “อุภยัตถะ” หรือการปฏิบัติเพื่อประโยชน์ทั้งสองฝ่าย คือประโยชน์ตนและประโยชน์ผู้อื่น โดยพระพุทธองค์ทรงแสดงธรรมว่า ภิกษุผู้สมบูรณ์ด้วยคุณธรรม 5 ประการ ย่อมชื่อว่าเป็นการปฏิบัติเพื่อความเจริญรุ่งเรืองแก่ตนเองและผู้อื่นอย่างพร้อมมูล

คุณธรรม 5 ประการที่ภิกษุต้องถึงพร้อมด้วยตนเอง และต้องชักชวนให้ผู้อื่นปฏิบัติด้วย ได้แก่

• ศีล (Ethics): การมีความประพฤติที่ดีงาม สํารวมในระเบียบวินัย
• สมาธิ (Immersion): การมีจิตตั้งมั่นและมีความสงบในทางปฏิบัติ
• ปัญญา (Wisdom): ความรู้แจ้งในอริยสัจและธรรมตามความเป็นจริง
• วิมุตติ (Freedom): ความหลุดพ้นจากกิเลสและอาสวะทั้งปวง
• วิมุตติญาณทัสสนะ (Knowledge and vision of freedom): ความรู้ความเห็นอันถูกต้องว่าตนได้หลุดพ้นแล้ว

หัวใจสำคัญของพระสูตรนี้คือการเน้นย้ำถึง “หน้าที่ของกัลยาณมิตร” ที่ไม่ใช่เพียงการพัฒนาตนเองให้ถึงพร้อมด้วยคุณธรรมระดับสูงเท่านั้น แต่ยังรวมถึงการเป็นผู้ชี้แนะและส่งเสริมให้ผู้อื่นก้าวเดินไปบนเส้นทางแห่งมรรคผลด้วยเช่นกัน การที่บุคคลหนึ่งมุ่งมั่นพัฒนาตนเองในทางธรรมควบคู่ไปกับการสนับสนุนผู้อื่นให้เข้าถึงคุณธรรมเดียวกันนี้ ถือเป็นการปฏิบัติที่สมบูรณ์ที่สุด เพราะส่งผลให้เกิดการเกื้อกูลกันในระดับจิตวิญญาณ ซึ่งนำมาซึ่งความผาสุกและความเจริญที่ยั่งยืนแก่ทั้งตนเองและสังคมโดยรวม