อสัทธสูตร

ในอสัทธสูตร พระพุทธเจ้าทรงแสดงธรรมว่าด้วยคุณสมบัติของพระเถระ (ภิกษุผู้เป็นผู้ใหญ่) ที่ส่งผลต่อความสัมพันธ์และการยอมรับจากเพื่อนพรหมจารี โดยแบ่งออกเป็นสองกลุ่มลักษณะนิสัยที่ตรงกันข้ามกัน ซึ่งสะท้อนถึงการวางตัวและการปฏิบัติตนในสังคมสงฆ์ ดังนี้

พระเถระที่ไม่เป็นที่รัก ไม่เป็นที่พอใจ ไม่ได้รับความเคารพ และไม่เป็นที่ชื่นชมของเพื่อนพรหมจารี คือผู้ที่ประกอบด้วยธรรม 5 ประการ ได้แก่:

• ขาดศรัทธา (อสัทธะ): ไม่มีความเชื่อมั่นในพระรัตนตรัยหรือหลักธรรม
• ไร้ความละอาย (อหิริกะ): ไม่เกรงกลัวต่อการทำบาปทุจริต
• ขาดความเกรงกลัวต่อบาป (อนุตตัปปี): ไม่สะดุ้งกลัวต่อผลของกรรมชั่ว
• เกียจคร้าน (โกสัชชะ): ย่อหย่อนในการปฏิบัติกิจของสงฆ์
• ไร้ปัญญา (ทุปปัญญา): ขาดความรู้ความเข้าใจในธรรมวินัย

ในทางตรงกันข้าม พระเถระที่เป็นที่รัก เป็นที่พอใจ ได้รับความเคารพ และเป็นที่ชื่นชมของเพื่อนพรหมจารี คือผู้ที่ประกอบด้วยธรรม 5 ประการที่ตรงกันข้าม ได้แก่:

• มีศรัทธา (สัทธะ): มีความเชื่อมั่นที่ตั้งมั่นในทางที่ถูก
• มีความละอายต่อบาป (หิริ): รู้จักละอายใจในการทำความชั่ว
• มีความเกรงกลัวต่อบาป (โอตตัปปะ): เกรงกลัวต่อผลของอกุศลกรรม
• มีความเพียร (วิริยารัมภะ): ขยันหมั่นเพียรในการบำเพ็ญสมณธรรม
• มีปัญญา (ปัญญา): รอบรู้และเข้าใจในอรรถธรรมอย่างถ่องแท้

โดยสรุป พระสูตรนี้เน้นย้ำว่า คุณธรรมภายใน ทั้ง 5 ประการนี้เป็นเครื่องวัดความเป็นผู้นำและการเป็นแบบอย่างที่ดี หากภิกษุผู้ใหญ่ดำรงตนอยู่ในธรรมที่ประณีต ย่อมสร้างความศรัทธาเลื่อมใสแก่หมู่คณะ และสร้างความสามัคคีในสังฆมณฑลได้เป็นอย่างดี