กุหกสูตร

พระสูตรนี้ (อังคุตตรนิกาย ปัญจกนิบาต ข้อ 83) ว่าด้วยคุณสมบัติของพระเถระ (ภิกษุผู้ใหญ่) ที่ส่งผลต่อการยอมรับและความเคารพในหมู่เพื่อนพรหมจารี โดยพระพุทธองค์ทรงจำแนกบุคคลออกเป็นสองกลุ่มผ่านองค์ประกอบ 5 ประการ เพื่อเป็นแนวทางในการสำรวมกาย วาจา และใจ

ในส่วนของพระเถระที่น่ารังเกียจและไม่เป็นที่เคารพรักของหมู่คณะ คือผู้ที่มีพฤติกรรมอันเป็นอกุศล ได้แก่:

• การโอ้อวด: แสดงตนให้ผู้อื่นเข้าใจผิดเพื่อให้ตนดูดี
• การประจบสอพลอ: ใช้คำพูดหว่านล้อมเพื่อหวังผลประโยชน์
• การพูดเลียบเคียง: การพูดจาอ้อมค้อมเพื่อให้ได้มาซึ่งสิ่งที่ต้องการ
• การข่มขู่หรือดูแคลน: ใช้การกดขี่ผู้อื่นเพื่อแสดงอำนาจ
• การใช้ลาภแสวงหาลาภ: การใช้ปัจจัยที่มีอยู่เป็นเครื่องมือในการแสวงหาผลประโยชน์ทางวัตถุเพิ่มเติม

ในทางตรงกันข้าม พระเถระที่เป็นที่รักและเป็นที่เคารพยกย่องของเพื่อนพรหมจารี คือผู้ที่ดำรงตนอยู่ในความบริสุทธิ์ 5 ประการ ได้แก่ การงดเว้นจากการโอ้อวด การไม่ประจบสอพลอ การไม่พูดเลียบเคียง การไม่ดูแคลนผู้อื่น และการไม่นำลาภไปแสวงหาลาภเพิ่มพูน ซึ่งถือเป็นวัตรปฏิบัติที่สำคัญของพระเถระผู้มีความเป็นผู้นำทางจิตวิญญาณ

สรุปใจความสำคัญ: พระพุทธองค์ทรงสอนให้ภิกษุผู้ใหญ่ตระหนักถึงอิทธิพลของพฤติกรรมตนเองที่มีต่อหมู่คณะ ความเป็นที่รักและความเคารพไม่ได้เกิดจากพรรษาหรือยศถาบรรดาศักดิ์ แต่เกิดจากการละเว้นพฤติกรรมที่เป็นไปเพื่อความโลภและความเห็นแก่ตัว การเป็นผู้มีความซื่อตรงและมีจริยธรรมที่สะอาดหมดจดจึงเป็นหัวใจสำคัญของการสร้างความสามัคคีและความศรัทธาในสังฆมณฑล