อเสขิยสูตร

อเสขิยสูตร เป็นพระสูตรที่ว่าด้วยคุณสมบัติของพระอริยบุคคลผู้เป็น "อเสขบุคคล" หรือผู้ที่ศึกษาจบแล้ว (ผู้ที่บรรลุเป็นพระอรหันต์) ซึ่งเป็นบุคคลที่มีความบริสุทธิ์และเป็นเนื้อนาบุญอันสูงสุดของโลก โดยพระพุทธองค์ทรงตรัสว่า ภิกษุผู้ประกอบด้วยองค์คุณ 5 ประการ ย่อมเป็นผู้ควรแก่การรับเครื่องบูชา การต้อนรับ การถวายทาน การกราบไหว้ และถือเป็นเนื้อนาบุญที่ยอดเยี่ยมของชาวโลก

องค์คุณ 5 ประการที่ทำให้พระอริยบุคคลเป็นผู้ควรแก่การบูชา ได้แก่ อเสขธรรม ซึ่งเป็นธรรมเครื่องยืนยันความหลุดพ้นจากกิเลสอย่างสิ้นเชิง ประกอบด้วย:

• สีลขันธ์ (อเสขศีล): ความเป็นผู้มีศีลอันบริสุทธิ์อย่างยิ่ง ไม่มีการละเมิดหรือความพร่องใดๆ
• สมาธิขันธ์ (อเสขสมาธิ): ความเป็นผู้มีจิตตั้งมั่นอยู่ในสมาธิอันเป็นเลิศ ไม่หวั่นไหวต่อกิเลสทั้งปวง
• ปัญญาขันธ์ (อเสขปัญญา): ความรู้แจ้งเห็นจริงในอริยสัจ 4 อย่างสมบูรณ์
• วิมุตติขันธ์ (อเสขวิมุตติ): ความหลุดพ้นจากกิเลสและอาสวะทั้งปวงโดยเด็ดขาด
• วิมุตติญาณทัสสนขันธ์ (อเสขวิมุตติญาณทัสสนะ): ความรู้และความเห็นแจ้งว่าตนเองหลุดพ้นแล้วอย่างแท้จริง

พระสูตรนี้เน้นย้ำถึงความสำคัญของ การปฏิบัติเพื่อความเป็นผู้หมดจด ซึ่งไม่ใช่เพียงแค่การรักษาศีลหรือทำสมาธิในระดับทั่วไป แต่หมายถึงการบรรลุถึงภาวะที่อยู่เหนือการฝึกฝน (อเสขะ) คือการที่กิเลสในจิตใจถูกกำจัดออกไปจนหมดสิ้น การเป็นผู้มีคุณธรรมดังกล่าวนี้เองที่ทำให้ภิกษุรูปนั้นเป็น "เนื้อนาบุญอันยอดเยี่ยม" เป็นผู้ที่บุคคลทั่วไปควรให้ความเคารพยกย่อง และการทำบุญกับบุคคลผู้มีคุณธรรมระดับนี้ ย่อมส่งผลให้ผู้ให้ได้รับอานิสงส์มหาศาล เพราะเป็นการสนับสนุนผู้ที่เป็นแบบอย่างแห่งความบริสุทธิ์ในพระธรรมวินัย