มิจฉาวาจาสูตร

พระสูตรนี้ (มิจฉาวาจาสูตร: อังคุตตรนิกาย ปัญจกนิบาต) แสดงธรรมเกี่ยวกับการวางตัวและคุณสมบัติของภิกษุณี ซึ่งส่งผลต่อภพภูมิหลังจากละโลกนี้ไป โดยพระพุทธองค์ทรงเปรียบเทียบคุณธรรม 5 ประการที่นำไปสู่ผลลัพธ์ที่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง ได้แก่ นรกและสวรรค์

ลักษณะของภิกษุณีผู้จะไปสู่นรก คือผู้ที่ดำเนินชีวิตด้วยความประมาท ขาดการพิจารณาไตร่ตรอง โดยมีลักษณะดังนี้:

• สรรเสริญบุคคลที่ควรถูกติเตียน และติเตียนบุคคลที่ควรได้รับการสรรเสริญโดยไม่ตรวจสอบให้ดีก่อน
• มีวาจาที่ไม่ชอบธรรม (มิจฉาวาจา)
• มีการกระทำที่ไม่ชอบธรรม (มิจฉากัมมันตะ)
• ใช้สอยปัจจัยหรือของถวายที่เกิดจากศรัทธาของชาวบ้านอย่างไม่คุ้มค่าหรือสูญเปล่า

ลักษณะของภิกษุณีผู้จะไปสู่สวรรค์ คือผู้ที่ดำเนินชีวิตด้วยความรอบคอบและมีปัญญา โดยมีลักษณะดังนี้:

• มีการตรวจสอบและไตร่ตรองอย่างถี่ถ้วน จึงติเตียนผู้ที่ควรถูกติเตียน และสรรเสริญผู้ที่ควรได้รับการสรรเสริญ
• มีวาจาชอบธรรม (สัมมาวาจา)
• มีการกระทำที่ชอบธรรม (สัมมากัมมันตะ)
• ใช้สอยปัจจัยที่ได้จากศรัทธาของสาธุชนให้เกิดประโยชน์สูงสุด

สรุปใจความสำคัญของพระสูตรนี้คือ การใช้ปัญญาในการพิจารณาบุคคลและเหตุการณ์ การรักษาศีลในส่วนของวาจาและการกระทำ รวมถึงการเห็นคุณค่าของศรัทธาที่ผู้อื่นมีให้ ซึ่งถือเป็นเครื่องตัดสินสำคัญที่จะนำพาชีวิตไปสู่สุคติหรือทุคติ การรู้จักแยกแยะดีชั่วตามความเป็นจริงจึงเป็นคุณธรรมพื้นฐานที่นักบวชและผู้ปฏิบัติธรรมควรยึดถือเป็นแนวทางในการดำเนินชีวิต เพื่อไม่ให้เกิดความเสื่อมเสียแก่ตนเองและศาสนา