อวัปปกาสสูตร (ว่าด้วยผู้ที่ไม่ควรอยู่โดดเดี่ยว) ได้แสดงหลักเกณฑ์สำคัญในการพิจารณาว่าภิกษุรูปใดมีความพร้อมที่จะปลีกตัวไปอยู่จำพรรษาหรือวิเวกตามลำพัง ซึ่งพระพุทธองค์ทรงวางบรรทัดฐานไว้ผ่านคุณสมบัติ 5 ประการที่บ่งบอกถึงความเหมาะสมในการดำรงชีวิตห่างไกลจากหมู่คณะ
ภิกษุที่ ไม่สมควร อยู่โดดเดี่ยว คือผู้ที่มีลักษณะดังต่อไปนี้:
- ไม่สันโดษในปัจจัย 4 ได้แก่ จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานเภสัช
- มีความคิดที่มัวเมาในกามคุณ (Sensual thoughts) อยู่เป็นนิจ
ในทางกลับกัน ภิกษุที่ สมควร แก่การอยู่โดดเดี่ยวหรือปลีกตัวไปวิเวก จะต้องประกอบด้วยคุณสมบัติ 5 ประการที่ตรงกันข้าม คือ:
- มีความ สันโดษ ยินดีในปัจจัย 4 ตามที่มีตามได้
- มีจิตใจที่โน้มเอียงไปในทาง การออกบวช (Renunciation) หรือการละจากกามคุณอยู่เป็นประจำ
หัวใจสำคัญของพระสูตรนี้ คือการเน้นย้ำถึงความสัมพันธ์ระหว่าง "ความสันโดษ" และ "ทิศทางของความคิด" หากภิกษุมีพื้นฐานจิตใจที่ฝึกฝนมาดี มีความมักน้อยสันโดษ และใฝ่ในการละวางกาม ก็ย่อมมีความมั่นคงในศีลสมาธิปัญญาเพียงพอที่จะอยู่ตามลำพังเพื่อบำเพ็ญสมณธรรม แต่หากขาดคุณสมบัติเหล่านี้ การอยู่ลำพังอาจนำไปสู่ความเสื่อมมากกว่าความเจริญ พระสูตรนี้จึงเป็นเสมือนเครื่องตรวจสอบตนเองสำหรับผู้ที่มุ่งหวังจะแสวงหาความวิเวก เพื่อให้การปลีกตัวนั้นเป็นไปเพื่อความหลุดพ้นอย่างแท้จริง
อ่านพระสูตรฉบับเต็ม →
แสดงความคิดเห็น
แบ่งปันข้อสังเกต คำถาม หรือข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับอวัปปกาสสูตร