ปฐมมรณัสสติสูตร

พระสูตรนี้แสดงถึงคำสอนของพระพุทธเจ้าเกี่ยวกับการเจริญ มรณสติ (การระลึกถึงความตาย) ว่าเป็นธรรมที่มีผลมากและมีอานิสงส์ใหญ่ นำไปสู่ความพ้นจากความตาย (อมตะ) โดยทรงสอบถามเหล่าภิกษุถึงวิธีการปฏิบัติ ซึ่งแต่ละรูปได้นำเสนอแนวคิดที่แตกต่างกันตามระยะเวลาที่ตนเองตั้งใจจะเร่งปฏิบัติธรรมก่อนตาย

พระพุทธองค์ได้จำแนกวิธีการเจริญมรณสติของเหล่าภิกษุออกเป็น 2 กลุ่มหลัก ดังนี้:

• กลุ่มผู้ประมาท: คือผู้ที่คิดว่าตนเองยังมีเวลาเหลือมาก เช่น ตั้งใจว่าหากมีชีวิตอยู่ได้อีกหนึ่งวันหนึ่งคืน, หนึ่งวัน, เวลาฉันอาหารหนึ่งมื้อ, หรือเวลาฉันอาหาร 4-5 คำ แล้วจะเร่งทำความเพียร พระพุทธองค์ตรัสว่าผู้ที่มีความคิดเช่นนี้ถือว่ายัง ประมาท และเจริญมรณสติอย่างอ่อนหัด
• กลุ่มผู้ไม่ประมาท: คือผู้ที่ตระหนักถึงความตายที่ใกล้เข้ามาทุกขณะ โดยตั้งใจว่าหากมีชีวิตอยู่ได้เพียงเวลาที่เคี้ยวอาหารหนึ่งคำ หรือเพียงแค่ช่วงหายใจเข้าและหายใจออก ก็จะเร่งรีบทำความเพียรเพื่อละกิเลสให้สิ้นไป พระพุทธองค์ทรงยกย่องว่าผู้ที่มีความคิดเช่นนี้ถือว่ามี ความไม่ประมาท และเป็นการเจริญมรณสติอย่างยิ่งยวดเพื่อการบรรลุธรรม

คำสอนหลัก: พระพุทธเจ้าทรงย้ำเตือนให้เหล่าภิกษุหมั่นฝึกฝนตนเองให้เป็นผู้มีความไม่ประมาท โดยการตระหนักว่าความตายอาจเกิดขึ้นได้ทุกเมื่อแม้เพียงช่วงเวลาหายใจเข้าออก การเจริญมรณสติที่ถูกต้องและทรงประสิทธิภาพที่สุดคือการเร่งทำความเพียรในปัจจุบันขณะทันที เพื่อความสิ้นไปแห่งกิเลสทั้งปวง ซึ่งเป็นการเตรียมตัวที่ดีที่สุดสำหรับการเผชิญหน้ากับความตายที่จะต้องมาถึงอย่างแน่นอน