วิวาทมูลสูตร

วิวาทมูลสูตร (อังคุตตรนิกาย ฉักกนิบาต) เป็นพระสูตรที่พระพุทธองค์ทรงแสดงถึง “มูลเหตุแห่งการทะเลาะวิวาท” 6 ประการ ซึ่งเป็นต้นเหตุสำคัญที่ทำลายความสามัคคีในหมู่สงฆ์ นำมาซึ่งความทุกข์และความเสื่อมเสียแก่ทั้งเหล่าเทพยดาและมนุษย์ทั้งหลาย โดยพฤติกรรมเหล่านี้เป็นเครื่องบ่งชี้ถึงความไม่เคารพในพระศาสดา พระธรรม และพระสงฆ์ รวมถึงเป็นการไม่ปฏิบัติตามหลักสิกขาบท

หัวข้อที่เป็น มูลเหตุแห่งการทะเลาะวิวาท (Roots of Dispute) ทั้ง 6 ประการ ได้แก่:

• ความโกรธและความผูกพยาบาท (Irritable and acrimonious)
• ความลบหลู่และความตีเสมอ (Offensive and contemptuous)
• ความริษยาและความตระหนี่ (Jealous and stingy)
• ความโอ้อวดและความหลอกลวง (Devious and deceitful)
• ความมีความปรารถนาลามกและมีความเห็นผิด (Corrupt wishes and wrong view)
• ความถือมั่นในทิฐิของตน (Attached to their own views)

พระพุทธองค์ทรงสอนให้ภิกษุ (และพุทธศาสนิกชน) หมั่นพิจารณาตรวจสอบตนเองและผู้อื่นอยู่เสมอ หากพบว่าตนเองหรือผู้อื่นมีลักษณะนิสัยเหล่านี้ ควรพยายามละทิ้ง อกุศลธรรมดังกล่าวโดยทันที หากไม่พบในตนเอง ก็ต้องหมั่นเจริญภาวนาและฝึกฝนตนเองเพื่อไม่ให้คุณธรรมอันเลวร้ายเหล่านี้เกิดขึ้นในอนาคต

สรุปได้ว่า พระสูตรนี้เน้นย้ำถึง การตระหนักรู้ในกิเลสภายใน ซึ่งเป็นรากเหง้าของความขัดแย้ง การแก้ปัญหาความขัดแย้งที่ยั่งยืนเริ่มต้นจากการขัดเกลาจิตใจตนเอง การลดละทิฐิมานะ และการรักษาความเคารพในพระรัตนตรัย เพื่อรักษาความเป็นปึกแผ่นของหมู่คณะ และสร้างประโยชน์สุขให้เกิดขึ้นแก่ส่วนรวมอย่างแท้จริง