ทานสูตร

พระสูตรนี้กล่าวถึง ทานสูตร (ว่าด้วยองค์ประกอบของทาน 6 ประการ) โดยมีเหตุการณ์สำคัญเมื่อพระพุทธเจ้าทรงสดับถึงการที่นางเวฬุกัณฑกี มารดาของนันทะ กำลังเตรียมการถวายทานแก่พระภิกษุสงฆ์ที่มีพระสารีบุตรและพระมหาโมคคัลลานะเป็นผู้นำ พระองค์จึงทรงแสดงธรรมเรื่ององค์ประกอบของทานอันประเสริฐที่มีครบ 6 ประการ ซึ่งแบ่งออกเป็น 2 ฝ่าย คือฝ่ายผู้ให้และฝ่ายผู้รับ เพื่อให้ทานนั้นเป็นมหากุศลที่ประมาณไม่ได้

หัวใจสำคัญของทานที่มีองค์ประกอบ 6 ประการ ประกอบด้วย:

• ฝ่ายผู้ให้ (3 ประการ): คือการมีจิตใจที่บริสุทธิ์และเบิกบานในทุกช่วงเวลา ได้แก่
  • ก่อนให้: มีจิตเลื่อมใส ปราศจากความกังวล
  • ขณะให้: มีจิตเลื่อมใสศรัทธาตั้งมั่น
  • หลังให้: มีจิตใจที่ปลื้มปีติและเบิกบานใจ
• ฝ่ายผู้รับ (3 ประการ): คือการที่ผู้รับเป็นเนื้อนาบุญที่ควรแก่การรับ ได้แก่
  • ปราศจากราคะ: ไม่มีความกำหนัดยินดี
  • ปราศจากโทสะ: ไม่มีความโกรธเคือง
  • ปราศจากโมหะ: ไม่มีความหลง หรือกำลังปฏิบัติเพื่อกำจัดสิ่งเหล่านี้

พระพุทธองค์ทรงเปรียบเทียบผลบุญของทานที่มีองค์ประกอบครบถ้วนนี้ว่า เป็นกองบุญที่ยิ่งใหญ่ ไพบูลย์ และประมาณมิได้ เสมือนการวัดปริมาณน้ำในมหาสมุทรที่ไม่สามารถบอกจำนวนเป็นถังหรือลิตรได้ แต่ถือว่าเป็นมหาห้วงน้ำที่นับไม่ได้ ทานเช่นนี้ย่อมเป็นปัจจัยให้ผู้ให้ประสบแต่ความสุข ความเจริญ และนำพาไปสู่ภพภูมิที่ดี

โดยสรุป ทานที่จะก่อให้เกิดผลมหาศาลนั้นต้องประกอบด้วยการให้ด้วยความเต็มใจและตั้งมั่น ทั้งในตัวผู้ให้เองและตัวผู้รับที่ตั้งอยู่ในศีลธรรม การให้ด้วยจิตที่ปล่อยวางและรู้เท่าทันเช่นนี้ ย่อมเป็น ยัญอันประเสริฐ ที่นำพาผู้ปฏิบัติให้ถึงซึ่งความสุขทั้งในโลกนี้และโลกหน้าอย่างแท้จริง