อาสวสูตร

ในอาสวสูตร พระพุทธเจ้าทรงแสดงธรรมว่า ผู้ใดก็ตามที่ประกอบด้วยคุณสมบัติ 6 ประการ ผู้นั้นถือเป็นผู้ควรแก่การเคารพบูชา เป็นเนื้อนาบุญอันยอดเยี่ยมของโลก โดยคุณสมบัติทั้ง 6 ประการนี้คือแนวทางในการละอาสวะ (กิเลสที่ทำให้เศร้าหมอง) ด้วยวิธีการที่แตกต่างกันออกไป เพื่อไม่ให้ความทุกข์ร้อนทางใจเกิดขึ้น

หลักการละกิเลสทั้ง 6 ประการ ได้แก่:

• การละด้วยการสำรวม (Restraint): รู้จักระวังรักษาตา หู จมูก ลิ้น กาย และใจ ไม่ปล่อยให้สิ่งเร้าภายนอกเข้ามากระทบจนเกิดความฟุ้งซ่านและกิเลสครอบงำ
• การละด้วยการใช้สอย (Using): พิจารณาใช้ปัจจัย 4 (จีวร อาหาร ที่อยู่อาศัย และยารักษาโรค) อย่างชาญฉลาดตามความจำเป็น เพื่อประทังชีวิตและประกอบธรรม ไม่ใช่เพื่อความมัวเมาหรือประดับตกแต่ง
• การละด้วยการอดทน (Enduring): มีความอดทนต่อสภาวะลำบาก เช่น ความร้อน ความหนาว ความหิว ความกระหาย รวมถึงคำด่าทอและการกระทบกระทั่งทางกายที่รุนแรง
• การละด้วยการเว้น (Avoiding): รู้จักหลีกเลี่ยงสถานการณ์หรือบุคคลอันตราย รวมถึงการไม่คบคนพาล หรือไม่เข้าไปอยู่ในสถานที่ที่ไม่เหมาะสมซึ่งอาจนำความเสื่อมมาให้
• การละด้วยการขจัด (Getting rid): รู้เท่าทันและไม่ยินยอมให้ความคิดที่เป็นอกุศล เช่น ความกำหนัด ความพยาบาท หรือความเบียดเบียน เข้ามาครอบงำใจ ต้องรีบขจัดให้สิ้นไป
• การละด้วยการพัฒนา (Developing): บำเพ็ญโพชฌงค์ 7 (สติ, ธรรมวิจยะ, วิริยะ, ปีติ, ปัสสัทธิ, สมาธิ และอุเบกขา) อันเป็นเครื่องมือในการกำจัดกิเลสให้หมดสิ้นไปตามลำดับ

สรุปได้ว่า พระสูตรนี้เน้นย้ำถึงความสำคัญของการครองตนด้วยสติปัญญาและการมีวินัยในการดำเนินชีวิต หากภิกษุหรือผู้ปฏิบัติธรรมฝึกฝนตนให้ครบถ้วนตามหลัก 6 ประการนี้ ย่อมชื่อว่าได้กำจัดเหตุแห่งความทุกข์ร้อนทางใจ และก้าวเข้าสู่ความเป็นผู้บริสุทธิ์ควรแก่การยกย่องสรรเสริญอย่างแท้จริง