ทารุกัมมิกสูตร

ทารุกัมมิกสูตร เป็นพระสูตรที่พระพุทธองค์ทรงสอนแก่คหบดีชื่อทารุกัมมิก เกี่ยวกับหลักการเลือกให้ทานและวิธีพิจารณาความดีงามของบรรพชิต โดยมีใจความสำคัญว่า เมื่อคหบดีทูลว่าตนมักเลือกทำบุญเฉพาะกับพระผู้ปฏิบัติธรรมขั้นสูงที่เคร่งครัดในธุดงควัตร (เช่น อยู่ป่า ฉันมื้อเดียว นุ่งห่มผ้าบังสุกุล) พระพุทธองค์จึงทรงชี้ให้เห็นว่า สถานะภายนอกหรือรูปแบบการใช้ชีวิตของบรรพชิตนั้น ไม่ใช่เครื่องตัดสินความบริสุทธิ์หรือคุณธรรมที่แท้จริง เนื่องจากคฤหัสถ์ผู้ใช้ชีวิตทางโลกย่อมยากที่จะรู้ได้ว่าใครเป็นพระอรหันต์หรือผู้ปฏิบัติดีปฏิบัติชอบอย่างแท้จริง

พระพุทธองค์ทรงวางหลักเกณฑ์ในการพิจารณาบรรพชิตว่า ควรดูที่ "ความประพฤติและวัตรปฏิบัติ" มากกว่ารูปแบบภายนอก โดยทรงเปรียบเทียบข้อดีและข้อเสียผ่านคุณสมบัติ 6 ประการ ดังนี้:

• สถานที่อยู่: ระหว่างผู้อยู่ป่ากับผู้อยู่ใกล้หมู่บ้าน
• โภชนาหาร: ระหว่างผู้ฉันเฉพาะอาหารบิณฑบาตกับผู้รับนิมนต์
• เครื่องนุ่งห่ม: ระหว่างผู้ทรงผ้าบังสุกุลกับผู้รับจีวรจากคฤหัสถ์

ในแต่ละหมวดหมู่ พระพุทธองค์ทรงสอนว่าหากบรรพชิตผู้ใดก็ตามมีความฟุ้งซ่าน ปากร้าย ขาดสติ หรือขาดความสำรวมอินทรีย์ ผู้นั้นถือว่า "น่าติเตียน" แต่หากบรรพชิตท่านใดไม่ว่าจะมีรูปแบบการครองตนอย่างไร แต่มีความสำรวม มีสติ มีความตั้งมั่นแห่งจิต และมีอินทรีย์อันฝึกดีแล้ว ผู้นั้นถือว่า "น่าสรรเสริญ"

บทสรุปของพระสูตรนี้ พระพุทธองค์ทรงแนะนำให้คหบดี "ทำบุญกับสงฆ์" โดยไม่จำเป็นต้องเจาะจงบุคคลหรือรูปแบบภายนอก เพราะการให้ทานด้วยจิตที่เลื่อมใสต่อคณะสงฆ์โดยรวม จะช่วยให้จิตใจของผู้ให้ผ่องใส เบิกบาน และเป็นกุศลหนุนนำให้ไปสู่สุคติโลกสวรรค์หลังจากล่วงลับไปแล้ว คหบดีจึงรับปฏิบัติตามคำสอนและปวารณาตนที่จะทำทานแก่สงฆ์สืบไป