ตติยอภัพพัฏฐานสูตร

ตติยอภัพพัฏฐานสูตร (อังคุตตรนิกาย สัตตกนิบาต) เป็นพระสูตรที่พระพุทธองค์ทรงแสดงธรรมว่าด้วย “อภัพพฐาน 6” หรือเหตุการณ์ที่บุคคลผู้ถึงพร้อมด้วยทิฐิ (ทิฏฐิสัมปันนบุคคล หรือพระโสดาบันขึ้นไป) จะไม่มีวันกระทำอย่างเด็ดขาด เนื่องจากมีฐานจิตที่มั่นคงในพระรัตนตรัยและมีความเข้าใจในสภาวะธรรมตามความเป็นจริงแล้ว

หัวใจสำคัญของพระสูตรนี้คือการยืนยันถึงความเปลี่ยนแปลงในระดับจิตสำนึกของผู้ที่บรรลุธรรมเป็นพระอริยบุคคลระดับต้น ซึ่งจะไม่กระทำอนันตริยกรรมหรือการเปลี่ยนแปลงความเชื่อในศาสดาอื่น โดยมีรายละเอียดข้อห้าม 6 ประการ ดังนี้:

• ไม่สามารถฆ่ามารดา: จิตที่เข้าถึงกระแสพระนิพพานแล้ว ย่อมไม่กระทำปิตุฆาตหรือมาตุฆาต
• ไม่สามารถฆ่าบิดา: ไม่เบียดเบียนผู้ให้กำเนิดถึงแก่ชีวิต
• ไม่สามารถฆ่าพระอรหันต์: ไม่ทำลายชีวิตผู้เป็นเนื้อนาบุญสูงสุด
• ไม่สามารถทำร้ายพระพุทธเจ้าจนถึงพระโลหิตห่อ: ไม่มีจิตมุ่งร้ายต่อพระตถาคตเจ้า
• ไม่สามารถทำลายสงฆ์ให้แตกแยก: ไม่เป็นเหตุให้เกิดสังฆเภทหรือการแตกความสามัคคีในหมู่สงฆ์
• ไม่สามารถนับถือศาสดาอื่น: ไม่หันไปยึดถือครูบาอาจารย์หรือศาสดาอื่นนอกเหนือจากพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

พระสูตรนี้แสดงให้เห็นว่า ผู้ที่ถึงพร้อมด้วยทิฏฐิ หรือผู้มีสัมมาทิฐิอย่างแท้จริงนั้น ย่อมมีหลักประกันในชีวิตที่ปลอดภัยจากบาปหนักและมิจฉาทิฐิอย่างร้ายแรง ความเป็นอริยบุคคลจึงเปรียบเสมือนการปิดกั้นหนทางแห่งอบายภูมิและกรรมหนักทั้งปวงด้วยประการฉะนี้