ตติยอภัพพัฏฐานสูตร

ตติยอภัพพัฏฐานสูตร (อภัพพัฏฐานสูตรที่ 3) เป็นพระสูตรในพระไตรปิฎกที่ว่าด้วยเรื่อง "อภัพพฐาน" หรือสิ่งที่บุคคลผู้บรรลุธรรมในระดับที่มีความเห็นชอบ (ทิฏฐิสัมปันนบุคคล) จะไม่กระทำโดยเด็ดขาด ธรรมะข้อนี้เปรียบเสมือนเครื่องตรวจสอบสภาวะจิตใจของผู้ที่ก้าวเข้าสู่กระแสแห่งพระอริยบุคคล ว่าเมื่อบรรลุธรรมแล้วจะมีพฤติกรรมที่เปลี่ยนไปอย่างสิ้นเชิง โดยมีข้อห้าม 6 ประการที่ผู้นั้นไม่สามารถกระทำได้ ดังนี้

• อนันตริยกรรม 3 ประการ: ได้แก่ การปลงชีวิตมารดา การปลงชีวิตบิดา และการปลงชีวิตพระอรหันต์
• การทำร้ายพระพุทธเจ้า: การทำร้ายพระตถาคตเจ้าจนถึงห้อพระโลหิต
• การทำลายสงฆ์: การก่อให้เกิดความแตกแยกหรือสังฆเภทในหมู่สงฆ์
• การเปลี่ยนศาสดา: การแสดงตนไปนับถือครูบาอาจารย์หรือศาสดาอื่น

เนื้อหาหลักของพระสูตรนี้ชี้ให้เห็นว่า ผู้ที่มี "สัมมาทิฏฐิ" อย่างแท้จริงหรือผู้ที่เป็นพระอริยบุคคลในระดับต้นขึ้นไป (โดยเฉพาะผู้บรรลุโสดาปัตติผล) จะมีพื้นฐานจิตใจที่สะอาดบริสุทธิ์และมั่นคงในพระรัตนตรัยอย่างเด็ดขาด สภาวะธรรมที่เกิดขึ้นในใจของท่านเหล่านั้นจะป้องกันไม่ให้กระทำบาปหนักที่เป็นเหตุแห่งความเสื่อมเสียอย่างร้ายแรง หรือไม่ให้เกิดความสั่นคลอนในการศรัทธาต่อพระพุทธเจ้าอีกต่อไป

สรุปได้ว่า พระสูตรนี้สอนให้พุทธศาสนิกชนเข้าใจถึงความสำคัญของ "ทิฏฐิ" หรือความเห็นที่ถูกต้องว่ามีผลต่อการยับยั้งชั่งใจและพฤติกรรมของบุคคลอย่างมีนัยสำคัญ เมื่อบุคคลใดมีความเข้าใจในธรรมะอย่างถ่องแท้และมีปัญญาเห็นแจ้งแล้ว สิ่งที่เป็นอกุศลกรรมอันหนักหนาสาหัสทั้ง 6 ประการนี้ จะไม่เกิดขึ้นจากบุคคลผู้นั้นอย่างแน่นอน ถือเป็นการแสดงถึงอานุภาพของการบรรลุธรรมที่ส่งผลให้จริยวัตรของบุคคลนั้นเข้าสู่ความปลอดภัยในทางธรรมอย่างสมบูรณ์