อุกขิตตาสิกสูตร

อุกขิตตาสิกสูตร (ว่าด้วยการพิจารณาเห็นโทษด้วยอาวุธที่เงื้อขึ้น) เป็นพระสูตรที่พระพุทธองค์ทรงสอนให้ภิกษุหมั่นเจริญ "สัญญาในความเป็นทุกข์" (ทุกขสัญญา) ในสังขารทั้งปวงโดยไม่มีข้อยกเว้น การฝึกฝนจิตให้เห็นโทษของสังขารเสมือนมีเพชฌฆาตถือดาบเงื้ออยู่เหนือศีรษะตลอดเวลา จะเป็นอุบายสำคัญที่ช่วยให้ผู้ปฏิบัติเกิดความเบื่อหน่ายและปล่อยวางในโลกธรรมทั้งปวง

การเจริญสติเพื่อให้เห็นทุกข์ในสังขารตามนัยของพระสูตรนี้ มีประโยชน์ใหญ่ 6 ประการ ดังนี้:

• ความเบื่อหน่ายในสังขาร: จิตจะเกิดความน้อมไปในทางคลายกำหนัด เห็นความไม่น่ายึดมั่นถือมั่นในทุกสภาวะธรรม เสมือนคนที่มีเพชฌฆาตถือดาบเงื้ออยู่ ย่อมไม่ประมาทในชีวิต
• การก้าวพ้นโลก: จิตจะมีความเป็นอิสระ ไม่จมปลักหรือติดข้องอยู่ในโลกธรรม แต่จะวางใจให้สูงขึ้นเหนือกระแสแห่งความหลง
• ความสงบแห่งนิพพาน: เมื่อเห็นทุกข์ในสังขารชัดเจน จิตย่อมโน้มไปสู่การเห็นว่า นิพพาน คือความสงบที่แท้จริงและเป็นสุขอย่างยิ่ง
• การถอนอนุสัย: การปฏิบัติด้วยความไม่ประมาทนี้ จะเป็นพลังสำคัญในการขุดรากถอนโคนอนุสัยกิเลสที่นอนเนื่องอยู่ในจิตสันดานให้หมดสิ้นไป
• การทำหน้าที่ให้สมบูรณ์: ผู้ปฏิบัติจะสามารถทำกิจที่ควรทำในการขัดเกลาตนเองจนถึงที่สุดตามหลักมรรคมีองค์ 8
• การบูชาพระศาสดา: การปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรมถือเป็นการบูชาพระพุทธเจ้าด้วยความเคารพอย่างสูงสุด

โดยสรุป พระสูตรนี้เน้นย้ำให้ผู้ปฏิบัติเร่งสร้าง "ความระลึกรู้ในความทุกข์" ให้เป็นดั่งเกราะป้องกันจิตใจ เพื่อไม่ให้หลงเพลิดเพลินไปในความสุขชั่วคราวของโลก อันนำไปสู่การบรรลุเป้าหมายสูงสุดคือความหลุดพ้นจากทุกข์ทั้งปวงได้ในที่สุด