อตัมมยสูตร

ในอตัมมยสูตร (Anattasaññā Sutta) พระพุทธองค์ทรงสอนให้ภิกษุทั้งหลายพิจารณาเห็นถึงอานิสงส์ 6 ประการ เพื่อการบรรลุถึงอนัตตสัญญา หรือการกำหนดรู้ความไม่มีตัวตนในสังขารธรรมทั้งปวง การปฏิบัติเช่นนี้ถือเป็นอุบายที่เพียงพอต่อการหลุดพ้นจากการยึดมั่นถือมั่นในโลกและสิ่งทั้งปวงโดยไม่มีเงื่อนไข

อานิสงส์ 6 ประการที่ผู้ปฏิบัติพึงทำความเข้าใจและน้อมนำมาใช้เพื่อตัดความยึดถือในตัวตน ประกอบด้วย:

• จิตไม่หวั่นไหวไปตามโลก: การทำใจให้เป็นอิสระ ไม่ถูกครอบงำหรือถูกกำหนดโดยสิ่งใดๆ ในโลก (Not determined by anything)
• การสิ้นไปแห่ง "เรา": การยุติความสำคัญผิดว่ามีตัวตนหรือตัวกู (I-making)
• การสิ้นไปแห่ง "ของเรา": การยุติความยึดถือในวัตถุสิ่งของหรือสภาวะธรรมว่าเป็นของกู (Mine-making)
• การมีญาณทัศนะอันแยกแยะ: การเข้าถึงความรู้เฉพาะตนที่ชัดเจนในสภาวะธรรมทั้งหลาย
• การเห็นเหตุและปัจจัย: การเห็นแจ้งชัดในตัวเหตุ (Causes) และธรรมที่เกิดขึ้นจากเหตุเหล่านั้น (Phenomena that arise from causes)
• การรู้แจ้งในความเป็นอนัตตา: การยอมรับในความไม่มีตัวตนที่แท้จริงของสรรพสิ่งทั้งปวง

หัวใจสำคัญของพระสูตรนี้คือการฝึกจิตให้ปล่อยวางความยึดมั่นในอัตตาผ่านการพิจารณาเหตุปัจจัย เมื่อบุคคลเห็นอานิสงส์ทั้ง 6 นี้อย่างแจ่มแจ้ง ย่อมนำไปสู่การถอนรากถอนโคนความเห็นผิดที่ยึดติดกับตัวตน ทำให้จิตใจหลุดพ้นจากพันธนาการของโลกและดำเนินไปสู่การดับทุกข์อย่างยั่งยืนได้โดยไม่มีสิ่งใดมาผูกมัดหรือกำหนดได้อีกต่อไป