ปฐมปิยสูตร

พระสูตรนี้ชื่อว่า ปฐมปิยสูตร ซึ่งปรากฏอยู่ในอังคุตตรนิกาย สัตตกนิบาต (หมวด 7) ว่าด้วยธรรมอันเป็นที่ตั้งแห่งความรักและความเกลียดชัง โดยพระพุทธองค์ทรงเปรียบเทียบคุณสมบัติของภิกษุ 2 ประเภท เพื่อเป็นแนวทางในการปฏิบัติตนให้เป็นที่เคารพรักและยอมรับของเพื่อนสพรหมจารี

หัวใจสำคัญของพระสูตรนี้คือการชี้ให้เห็นว่า ความเป็นผู้ที่น่ารักและเป็นที่ยอมรับของหมู่คณะนั้น มิได้ขึ้นอยู่กับความรู้ความสามารถเพียงอย่างเดียว แต่ขึ้นอยู่กับ คุณธรรมประจำใจ ซึ่งพระพุทธองค์ได้แบ่งลักษณะนิสัยออกเป็น 2 ชุด ดังนี้:

• ลักษณะของภิกษุที่ไม่มีใครอยากคบหา (ไม่เป็นที่รัก): ได้แก่ ผู้ที่มีความอยากได้ในลาภยศสรรเสริญ (ความต้องการในวัตถุและสถานะ), ขาดความละอายต่อบาป (หิริ), ขาดความเกรงกลัวต่อบาป (โอตตัปปะ), มีความปรารถนาลามก และมีความเห็นผิด
• ลักษณะของภิกษุที่เป็นที่รักและน่าเคารพ (เป็นที่รัก): ได้แก่ ผู้ที่ไม่มัวเมาในลาภยศสรรเสริญ, มีความละอายและเกรงกลัวต่อบาป, เป็นผู้มีความปรารถนาน้อย (สันโดษ) และมีความเห็นที่ถูกต้องตามทำนองคลองธรรม

โดยสรุป พระพุทธองค์ทรงสอนให้ภิกษุฝึกฝนตนเองให้เป็นผู้มีความมักน้อย ไม่ติดยึดในโลกธรรม และรักษาศีลธรรมอันดีงามผ่าน หิริโอตตัปปะ ซึ่งถือเป็นคุณธรรมพื้นฐานที่สำคัญที่สุดในการอยู่ร่วมกันในสังคมสงฆ์ หากภิกษุรูปใดสามารถละทิ้งความทะเยอทะยานในลาภสักการะและตั้งมั่นอยู่ในความเห็นที่ถูกต้องได้ ผู้นั้นย่อมได้รับความรัก ความเคารพ และความชื่นชมจากเพื่อนร่วมธรรมอย่างแท้จริง