เสวิตัพพาเสวิตัพพสูตร

เสวิตัพพาเสวิตัพพสูตร เป็นพระสูตรสำคัญในมัชฌิมนิกาย อุปริปัณณาสก์ (เล่มที่ ๑๔ ของพระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย) ที่พระพุทธองค์ทรงแสดงแก่ภิกษุทั้งหลาย ณ พระเชตวัน กรุงสาวัตถี เนื้อหาหลักของพระสูตรนี้คือการจำแนกธรรมและสิ่งต่าง ๆ ว่า "ควรเสพ" หรือ "ไม่ควรเสพ" โดยมีพระสารีบุตรเป็นผู้ขยายความอย่างละเอียดในภายหลัง และได้รับการรับรองจากพระพุทธองค์

พระพุทธองค์ทรงอธิบายว่าการจำแนกนี้ครอบคลุมถึง กายสมาจาร (ความประพฤติทางกาย) วจีสมาจาร (ความประพฤติทางวาจา) และมโนสมาจาร (ความประพฤติทางใจ). สิ่งที่ควรเสพคือสิ่งที่ไม่นำไปสู่ความเจริญของอกุศลธรรม และนำไปสู่ความเสื่อมของอกุศลธรรม พร้อมทั้งความเจริญของกุศลธรรม. ในทางกลับกัน สิ่งที่ไม่ควรเสพคือสิ่งที่นำไปสู่ความเจริญของอกุศลธรรมและนำไปสู่ความเสื่อมของกุศลธรรม.

พระสารีบุตรได้ขยายความในแต่ละหมวด เช่น ในด้านกายสมาจาร สิ่งที่ไม่ควรเสพคือการฆ่าสัตว์ ลักทรัพย์ และประพฤติผิดในกาม ส่วนที่ควรเสพคือการงดเว้นจากสิ่งเหล่านี้. สำหรับมโนสมาจาร สิ่งที่ไม่ควรเสพคือความอยากได้ของผู้อื่น (อภิชฌา) การคิดพยาบาท และความเห็นผิด (มิจฉาทิฏฐิ). ส่วนที่ควรเสพคือการไม่มีอภิชฌา ไม่มีความพยาบาท และมีความเห็นชอบ (สัมมาทิฏฐิ). พระสูตรนี้ยังกล่าวถึง จิตตุปบาท (ความเกิดขึ้นแห่งจิต), การได้สัญญา (ความจำได้หมายรู้), การได้ทิฏฐิ (ความเห็น) และการได้อัตภาพ (การเกิด) ซึ่งทั้งหมดนี้พิจารณาจากผลที่นำไปสู่ความเจริญหรือความเสื่อมของกุศลและอกุศลธรรมเป็นสำคัญ. นอกจากนี้ ยังขยายไปถึงการเลือกเสนาสนะ หมู่บ้าน นิคม และนครที่ควรเสพหรือไม่ควรเสพอีกด้วย.