ปฐมวินยธรสูตร

ปฐมวินยธรสูตร ว่าด้วยคุณสมบัติของภิกษุผู้เป็นวินัยธรหรือผู้เชี่ยวชาญในพระวินัย ซึ่งพระพุทธองค์ทรงแสดงไว้ว่าภิกษุผู้ประกอบด้วยธรรม 7 ประการ จึงจะถือว่าเป็นผู้เชี่ยวชาญในพระวินัยอย่างแท้จริง โดยคุณสมบัติทั้ง 7 ประการนั้น แบ่งออกเป็นส่วนของการมีความรู้ความเข้าใจในข้อปฏิบัติ และการฝึกฝนตนเองให้บริสุทธิ์เพื่อบรรลุธรรมชั้นสูง ดังนี้

• ความรู้ความเข้าใจในพระวินัย:
  • รู้ว่าอะไรเป็นอาบัติ (การล่วงละเมิดวินัย)
  • รู้อะไรไม่เป็นอาบัติ
  • รู้ว่าอะไรเป็นอาบัติเบา (ลหุอาบัติ)
  • รู้ว่าอะไรเป็นอาบัติหนัก (ครุอาบัติ)
• การฝึกฝนตนเอง:
  • มีความประพฤติดีงาม สำรวมอยู่ในพระปาติโมกข์ มีมารยาทและโคจรที่เหมาะสม
  • เป็นผู้เห็นภัยในโทษเพียงเล็กน้อย และสมาทานศึกษาในสิกขาบททั้งหลายอย่างเคร่งครัด
  • สามารถบรรลุฌาน 4 ซึ่งเป็นธรรมเครื่องอยู่เป็นสุขในปัจจุบันได้โดยง่าย
  • สามารถทำให้แจ้งซึ่งเจโตวิมุตติและปัญญาวิมุตติ อันหาอาสวะมิได้ ด้วยปัญญาอันยิ่งของตนเองในปัจจุบัน

สรุปได้ว่า พระสูตรนี้มุ่งเน้นให้เห็นว่าความเป็นผู้เชี่ยวชาญในพระวินัยนั้น ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงแค่การจำแม่นในข้อกฎเกณฑ์เท่านั้น แต่ต้องเป็นผู้ที่ถือรักษาพระวินัยอย่างเคร่งครัดควบคู่ไปกับการปฏิบัติธรรมเพื่อขัดเกลากิเลสจนถึงที่สุด คือความหลุดพ้นจากอาสวะกิเลสทั้งปวง ผู้ที่เป็นวินัยธรจึงต้องเป็นทั้งผู้ที่รอบรู้ในทางปฏิบัติและเป็นผู้ที่ฝึกฝนจิตใจจนบรรลุธรรมระดับสูงไปพร้อมกัน จึงจะถือว่าเป็นผู้ที่ตั้งมั่นอยู่ในวินัยอย่างสมบูรณ์