ทุติยวินยธรสูตร

ทุติยวินยธรสูตร (อังคุตตรนิกาย สัตตกนิบาต ข้อ 76) เป็นพระสูตรที่พระพุทธองค์ทรงแสดงคุณสมบัติของผู้ที่เป็น "วินัยธร" หรือผู้เชี่ยวชาญในพระวินัยไว้อย่างครบถ้วน โดยเป้าหมายไม่ได้จำกัดเพียงแค่ความรู้ในตัวบทบัญญัติเท่านั้น แต่ยังครอบคลุมไปถึงความมั่นคงทางจิตใจและการปฏิบัติธรรมจนบรรลุธรรมขั้นสูงสุด

พระพุทธองค์ทรงสรุปคุณสมบัติของผู้เป็นวินัยธรที่สมบูรณ์แบบไว้ 7 ประการ ดังนี้:

• ความรู้เรื่องอาบัติ: รู้จักว่าสิ่งใดเป็นอาบัติ สิ่งใดไม่ใช่อาบัติ รวมถึงแยกแยะความหนักเบาของอาบัติได้อย่างแม่นยำ
• ความเชี่ยวชาญในพระวินัย: ทรงจำพระปาติโมกข์ทั้งสองฝ่าย (ภิกษุและภิกษุณี) ได้อย่างละเอียดถี่ถ้วน ทั้งตัวบทและข้ออรรถาธิบาย เข้าใจถึงที่มาและรายละเอียดที่เกี่ยวข้องอย่างลึกซึ้ง
• ความสามารถทางสมาธิ: มีความสามารถในการเข้าถึง ฌาน 4 (รูปฌาน) ได้โดยง่ายและตามความปรารถนา เพื่อเป็นพื้นฐานของจิตที่ตั้งมั่น
• ความหลุดพ้นจากกิเลส: บรรลุ เจโตวิมุตติและปัญญาวิมุตติ อันหาอาสวะมิได้ สามารถประจักษ์แจ้งด้วยปัญญาอันยิ่งของตนเองจนสิ้นกิเลสในปัจจุบันชาติ

ใจความสำคัญของพระสูตรนี้ชี้ให้เห็นว่า การเป็นผู้ทรงพระวินัยที่แท้จริงนั้น ไม่ได้อาศัยเพียงแค่การท่องจำตัวอักษรหรือหลักเกณฑ์ทางกฎสงฆ์เท่านั้น แต่ต้องเป็นผู้ที่ปฏิบัติธรรมควบคู่กันไปอย่างสมดุล ผู้ที่เป็นวินัยธรจึงต้องเป็นผู้ที่ทั้ง "รู้แจ้งในวินัย" และ "มีจิตที่ตั้งมั่นด้วยสมาธิและปัญญา" เพื่อให้สามารถตัดสินข้ออรรถธรรมได้อย่างถูกต้อง เที่ยงธรรม และดำรงตนเป็นแบบอย่างที่ดีในการรักษาพระศาสนาให้ยั่งยืนสืบไป