อาหุเนยยวรรค

พระสูตรนี้กล่าวถึง บุคคลผู้ควรแก่ของคำนับ หรือ อาหุเนยยบุคคล จำนวน 7 จำพวก ซึ่งถือเป็นเนื้อนาบุญอันยอดเยี่ยมของโลก โดยพื้นฐานการปฏิบัติของบุคคลทั้ง 7 นี้ คือการพิจารณาเห็น ความไม่เที่ยง (อนิจจัง) ในอายตนะภายใน (ในพระสูตรระบุถึง "ตา" เป็นตัวแทน) ด้วยการหมั่นเพียรใช้ปัญญาพิจารณาอย่างต่อเนื่องและสม่ำเสมอ จนกระทั่งบรรลุธรรมในระดับต่างๆ ตามกำลังแห่งอินทรีย์และการละกิเลส

โดยสรุป บุคคลทั้ง 7 จำพวกที่ควรแก่การกราบไหว้และต้อนรับ ได้แก่:

• ผู้บรรลุอรหัตตผลในปัจจุบัน: ผู้ละกิเลสได้สิ้นเชิงและเข้าถึงเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติด้วยตนเองในขณะที่ยังมีชีวิตอยู่
• ผู้บรรลุอรหัตตผลในเวลาดับขันธ์: ผู้ที่กิเลสและชีวิตสิ้นสุดลงไปพร้อมกันในขณะที่ละโลก
• ผู้บรรลุเป็นพระอนาคามี 5 ประเภท: ได้แก่ ผู้ดับกิเลสได้สิ้นเชิงระหว่างช่วงชีวิต (antarā-parinibbāyī), ผู้ดับกิเลสได้หลังจากเกิดใหม่ (upahacca-parinibbāyī), ผู้ดับกิเลสได้โดยไม่ต้องใช้ความพยายามมาก (asaṅkhāra-parinibbāyī), ผู้ดับกิเลสได้โดยต้องใช้ความพยายาม (sasaṅkhāra-parinibbāyī), และผู้ทวนกระแสสู่ชั้นอกนิษฐาพรหม (uddhaṃsota-akaniṭṭhagāmī)

หลักธรรมสำคัญในพระสูตรนี้เน้นย้ำถึง การปฏิบัติภาวนา ที่มุ่งเน้นการเห็นความเป็นจริงของธรรมชาติ คือความไม่เที่ยง ซึ่งเป็นกุญแจสำคัญในการขัดเกลากิเลสจนนำไปสู่ความหลุดพ้น การที่พระพุทธองค์ทรงยกย่องบุคคลเหล่านี้ว่าเป็น เนื้อนาบุญอันยอดเยี่ยม เพราะท่านเหล่านั้นได้ชื่อว่าเป็นผู้เข้าถึงกระแสธรรมหรือบรรลุธรรมอันเป็นที่สุดแล้ว การสนับสนุนหรือให้ความเคารพต่อบุคคลเช่นนี้จึงถือเป็นมหากุศลอย่างยิ่งสำหรับชาวโลก