ทุติยอานันทสูตร

ทุติยอานันทสูตร เป็นพระสูตรที่พระอานนท์ทูลถามพระพุทธองค์เกี่ยวกับนิยามของ "ความสามัคคีของสงฆ์" ซึ่งพระพุทธองค์ทรงอธิบายว่า ความสามัคคีที่แท้จริงไม่ได้หมายถึงเพียงการอยู่ร่วมกันโดยไม่ทะเลาะวิวาท แต่หมายถึงการที่ภิกษุมีความเข้าใจในพระธรรมวินัยอย่างถูกต้องตรงตามความเป็นจริง โดยทรงแสดงหลักการตัดสิน 5 ประการ (รวม 10 ข้อ ทั้งด้านที่เป็นจริงและไม่เป็นจริง) ดังนี้:

• การจำแนกสิ่งที่ไม่ใช่คำสอนและเป็นคำสอนของพระพุทธองค์
• การจำแนกสิ่งที่ไม่ใช่ข้อปฏิบัติและเป็นข้อปฏิบัติ
• การจำแนกสิ่งที่พระพุทธองค์ไม่ได้ตรัส/ไม่ได้บัญญัติ กับสิ่งที่ตรัส/บัญญัติไว้

หัวใจสำคัญของความสามัคคีคือการที่ภิกษุทั้งหลายยึดถือในหลักการเดียวกัน ไม่แยกตัวออกไปทำสังฆกรรมหรือสวดปาฏิโมกข์โดยลำพัง แต่มีความเป็นเอกภาพบนพื้นฐานของพระธรรมวินัยที่ถูกต้อง หากภิกษุใดสามารถประสานความสามัคคีให้เกิดขึ้นในหมู่สงฆ์ที่แตกแยกได้ บุคคลนั้นย่อมได้ชื่อว่าสั่งสม "บุญอันเป็นทิพย์"

ผลานิสงส์ของการเป็นผู้ประสานความสามัคคีในสงฆ์นั้นมีค่ามหาศาล พระพุทธองค์ตรัสว่าผู้ที่นำความสามัคคีกลับคืนมาสู่หมู่สงฆ์จะได้เสวยสุขในสวรรค์ตลอดหนึ่งกัป การที่สงฆ์มีความสามัคคีถือเป็นความสุขของหมู่คณะ และเป็นสิ่งสนับสนุนให้ผู้ที่อยู่ร่วมกันมีความเจริญก้าวหน้าในทางธรรม การมุ่งมั่นในพระธรรมวินัยและส่งเสริมความปรองดอง ไม่ก่อให้เกิดการทำลายศาสนา ย่อมเป็นหนทางที่นำไปสู่ความสุขทั้งในโลกนี้และโลกหน้า