นัปปิยสูตร

นัปปิยสูตร (AN 10.87) เป็นพระสูตรที่พระพุทธองค์ทรงสอนเรื่องเหตุแห่งความเคารพนับถือและความสามัคคีในหมู่คณะ โดยทรงเปรียบเทียบระหว่างภิกษุผู้มีคุณธรรมต่างกัน เพื่อชี้ให้เห็นว่าการได้รับความยอมรับจากเพื่อนพรหมจารีนั้น ไม่ได้ขึ้นอยู่กับการเรียกร้องหรือคาดหวัง แต่ขึ้นอยู่กับการขัดเกลาตนเองให้มีคุณธรรมอันเป็นที่น่าเลื่อมใส

พระองค์ทรงจำแนกภิกษุออกเป็น 2 ประเภท ผ่านหลักธรรม 10 ประการ ดังนี้:

• ภิกษุผู้ไม่เป็นที่รัก: คือผู้ที่ชอบก่อเรื่อง, ไม่ใส่ใจการฝึกฝน, มีความอยากได้ในทางที่ผิด, มักโกรธ, ชอบดูหมิ่นผู้อื่น, มีความโอ้อวดและหลอกลวง, ไม่ใส่ใจคำสอน, ไม่รักความสงบ และไม่ต้อนรับแขก แม้ภิกษุประเภทนี้จะอยากให้ผู้อื่นยกย่องเพียงใด ก็ไม่มีใครให้ความเคารพ เปรียบเสมือน "ลูกม้าป่า" ที่ไร้ความสามารถแต่กลับหวังจะได้รับการปฏิบัติเยี่ยงม้าอาชาไนย
• ภิกษุผู้เป็นที่รัก: คือผู้ที่ระงับอธิกรณ์, รักการศึกษา, มีความมักน้อย, ไม่มักโกรธ, ไม่ดูหมิ่นใคร, มีความซื่อตรง, สนใจในคำสอน, ยินดีในความสงบวิเวก และมีอัธยาศัยต้อนรับผู้อื่น แม้ไม่ต้องเรียกร้องสิ่งใด แต่เพื่อนพรหมจารีต่างพากันยกย่องสรรเสริญ เปรียบเสมือน "ม้าอาชาไนย" ที่มีคุณสมบัติครบถ้วนสมบูรณ์ จึงได้รับความสำคัญจากคนรอบข้างโดยไม่ต้องร้องขอ

บทสรุปสำคัญ: คำสอนนี้ชี้ให้เห็นว่า "ความสามัคคีและเกียรติยศ" เป็นผลผลิตที่เกิดจาก "การละเว้นบาปธรรม" และ "การฝึกฝนตนเอง" หากบุคคลใดเป็นผู้ขัดเกลาตนเองให้มีคุณธรรมตามแนวทางที่ถูกต้อง ผู้นั้นย่อมเป็นที่รักและเป็นศูนย์รวมใจของหมู่คณะอย่างแท้จริง โดยไม่ต้องพยายามสร้างภาพลักษณ์เพื่อเรียกร้องความสนใจแต่อย่างใด