สัปปุริสธัมมสูตร

พระสูตรนี้ (สัปปุริสธัมมสูตร) พระพุทธองค์ทรงแสดงธรรมเพื่อแยกแยะวิถีชีวิตของ "สัตบุรุษ" (คนดีหรือผู้มีปัญญา) ออกจาก "อสัตบุรุษ" (คนไม่ดีหรือผู้ไร้ปัญญา) โดยใช้หลักของ มิจฉัตตะ (ความเป็นมิจฉา) และ สัมมัตตะ (ความเป็นสัมมา) เป็นเครื่องตัดสินแนวทางการดำเนินชีวิตและการปฏิบัติธรรมของบุคคล

ใจความสำคัญของพระสูตรนี้คือการชี้ให้เห็นว่า ความแตกต่างระหว่างผู้ที่ดำเนินชีวิตด้วยความรู้แจ้งกับผู้ที่หลงผิดนั้น อยู่ที่การประยุกต์ใช้หลัก มรรค 8 เพิ่มเติมด้วยการ รู้ชอบ และ หลุดพ้นชอบ ซึ่งรวมเป็น 10 ประการ ดังนี้:

• อธรรมของอสัตบุรุษ (มิจฉัตตะ 10): เป็นวิถีของผู้ที่ดำเนินชีวิตด้วยความมืดบอด ได้แก่ มิจฉาทิฏฐิ (เห็นผิด), มิจฉาสังกัปปะ (ดำริผิด), มิจฉาวาจา (เจรจาผิด), มิจฉากัมมันตะ (กระทำผิด), มิจฉาอาชีวะ (เลี้ยงชีพผิด), มิจฉาวายามะ (พยายามผิด), มิจฉาสติ (ระลึกผิด), มิจฉาสมาธิ (ตั้งมั่นผิด), มิจฉาญาณะ (รู้ผิด) และ มิจฉาวิมุตติ (หลุดพ้นผิด)
• ธรรมของสัตบุรุษ (สัมมัตตะ 10): เป็นวิถีแห่งความเจริญและการหลุดพ้นที่แท้จริง ได้แก่ สัมมาทิฏฐิ (เห็นชอบ), สัมมาสังกัปปะ (ดำริชอบ), สัมมาวาจา (เจรจาชอบ), สัมมากัมมันตะ (กระทำชอบ), สัมมาอาชีวะ (เลี้ยงชีพชอบ), สัมมาวายามะ (พยายามชอบ), สัมมาสติ (ระลึกชอบ), สัมมาสมาธิ (ตั้งมั่นชอบ), สัมมาญาณะ (รู้ชอบ) และ สัมมาวิมุตติ (หลุดพ้นชอบ)

การแสดงธรรมในพระสูตรนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อเตือนสติให้พุทธศาสนิกชนหมั่นตรวจสอบตนเองอยู่เสมอว่า ในทุกย่างก้าวของการดำเนินชีวิต ทั้งในแง่ของความคิด คำพูด และการกระทำนั้น เรากำลังดำเนินไปในวิถีของสัตบุรุษหรืออสัตบุรุษ โดยมุ่งเน้นที่การพัฒนาตนให้ถึงพร้อมด้วย สัมมัตตะ 10 เพื่อให้เกิด ญาณทัศนะ ที่ถูกต้องและนำไปสู่ วิมุตติ หรือการหลุดพ้นจากกิเลสทั้งปวง ซึ่งถือเป็นเป้าหมายสูงสุดของการปฏิบัติในทางพระพุทธศาสนา