นครวินเทยยสูตร

นครวินเทยยสูตร เป็นพระสูตรลำดับที่ ๑๕๐ ในมัชฌิมนิกาย อุปริปัณณาสก์ แห่งพระไตรปิฎก พระสูตรนี้กล่าวถึงหลักการพิจารณาสมณพราหมณ์ที่ควรแก่การสักการะ เคารพ นับถือ และบูชา ซึ่งพระผู้มีพระภาคเจ้าได้ทรงแสดงแก่เหล่าพราหมณ์และคหบดีชาวบ้านนครวินทะ ณ แคว้นโกศล.

ใจความสำคัญของพระสูตรเริ่มขึ้นเมื่อพระพุทธองค์ทรงถามพราหมณ์และคหบดีเหล่านั้นว่า หากมีนักบวชลัทธิอื่นมาถามพวกเขาว่า สมณพราหมณ์เช่นไรที่ไม่ควรสักการะ พวกเขาควรตอบอย่างไร พระพุทธองค์จึงได้ตรัสสอนว่า สมณพราหมณ์เหล่าใดที่ยังไม่ปราศจากความกำหนัด ความขัดเคือง และความลุ่มหลงในอารมณ์ที่รับรู้ได้ทางตา หู จมูก ลิ้น กาย และใจ ยังมีจิตใจไม่สงบภายใน และยังประพฤติกาย วาจา ใจ ไม่ดีงาม สมณพราหมณ์เช่นนั้นไม่ควรได้รับการสักการะ เคารพ นับถือ บูชา.

ตรงกันข้าม สมณพราหมณ์เหล่าใดที่ปราศจากความกำหนัด ความขัดเคือง และความลุ่มหลงในอารมณ์ทั้งหลาย มีจิตใจสงบภายใน และประพฤติกอปรด้วยกาย วาจา ใจ อันดีงาม สมณพราหมณ์เช่นนั้นแล ควรได้รับการสักการะ เคารพ นับถือ และบูชา. พระพุทธองค์ยังทรงอธิบายถึงวิธีการพิจารณาว่าบุคคลใดปราศจากกิเลส หรือกำลังปฏิบัติเพื่อความปราศจากกิเลส เช่น การพิจารณาจากการประพฤติปฏิบัติตน โดยเฉพาะในที่สงัด เช่น ป่าหรือดง ซึ่งเป็นที่ปราศจากกามคุณ ๕. ในท้ายที่สุด พราหมณ์และคหบดีชาวบ้านนครวินทะต่างก็ได้ประกาศตนเป็นอุบาสกและอุบาสิกาถึงพระรัตนตรัยตลอดชีวิต.