อาจยคามิสูตร

ในอาจยคามิสูตร (AN 10.186) พระพุทธองค์ทรงแสดงธรรมว่าด้วยหลักธรรมที่นำไปสู่การสะสม (อาจยคามี) และหลักธรรมที่นำไปสู่การกระจายหรือความเสื่อมสลาย (อปจยคามี) โดยมีจุดประสงค์เพื่อชี้ให้เห็นถึงวิถีทางแห่งการกระทำที่ส่งผลต่อวัฏสงสารและคุณภาพของจิตใจอย่างชัดเจน

หลักธรรมที่นำไปสู่การสะสม คือการประกอบด้วยอกุศลกรรมบถ 10 ประการ ซึ่งเป็นการกระทำที่พอกพูนกิเลสและนำไปสู่การเวียนว่ายตายเกิดในภพภูมิที่ต่ำลง ได้แก่:

• กายกรรม 3: การฆ่าสัตว์ การลักทรัพย์ และการประพฤติผิดในกาม
• วจีกรรม 4: การพูดเท็จ การพูดส่อเสียด การพูดคำหยาบ และการพูดเพ้อเจ้อ
• มโนกรรม 3: ความโลภอยากได้ของผู้อื่น ความพยาบาทปองร้าย และความเห็นผิด (มิจฉาทิฏฐิ)

ในทางตรงกันข้าม หลักธรรมที่นำไปสู่การกระจาย หรือการละคลายกิเลสให้เบาบางลง คือการเว้นจากอกุศลกรรมเหล่านั้นทั้งหมด ได้แก่:

• การงดเว้นจากการฆ่าสัตว์ การลักทรัพย์ และการประพฤติผิดในกาม
• การงดเว้นจากการพูดเท็จ พูดส่อเสียด พูดคำหยาบ และพูดเพ้อเจ้อ
• การไม่ละโมบ การมีจิตเมตตา และการมีความเห็นชอบ (สัมมาทิฏฐิ)

สรุปได้ว่าพระพุทธองค์ทรงเน้นย้ำให้พุทธศาสนิกชนพิจารณาถึงผลของการกระทำ หากมุ่งสะสมบาปอกุศลย่อมเป็นการเพิ่มพูนทุกข์ แต่หากมุ่งเจริญกุศลด้วยการรักษาศีลและการมีสัมมาทิฏฐิ ย่อมเป็นทางแห่งการกระจายกิเลส ทำลายเหตุปัจจัยแห่งการเวียนว่ายตายเกิด ซึ่งถือเป็นหนทางที่นำไปสู่ความหลุดพ้นจากกองทุกข์ทั้งปวงในที่สุด