อธัมมจริยาสูตร

อธัมมจริยาสูตร เป็นพระสูตรที่ว่าด้วยเหตุแห่งการไปสู่ทุคติและสุคติ โดยมีพราหมณ์ท่านหนึ่งเข้าเฝ้าพระพุทธเจ้าเพื่อทูลถามถึงสาเหตุที่ทำให้สัตว์โลกต้องไปเกิดในนรกหรืออบายภูมิ และสาเหตุที่ทำให้บางคนไปเกิดในสวรรค์ พระพุทธองค์ทรงสรุปหลักการสำคัญว่า การประพฤติปฏิบัติเป็นเหตุแห่งผลที่แตกต่างกัน โดยมีใจความสำคัญอยู่ที่ "อธัมมจริยา" (การประพฤติไม่เป็นธรรม/อกุศลกรรมบถ 10) ซึ่งเป็นเหตุให้ไปสู่อบาย และ "ธัมมจริยา" (การประพฤติเป็นธรรม/กุศลกรรมบถ 10) ซึ่งเป็นเหตุให้ไปสู่สวรรค์

พระพุทธองค์ทรงขยายความการประพฤติปฏิบัติที่แบ่งออกเป็น 3 ทาง ได้แก่ กาย วาจา และใจ ดังนี้:

• ทางกาย: การกระทำที่งดเว้นจากการฆ่าสัตว์ การลักทรัพย์ และการประพฤติผิดในกาม (หรือทำในทางตรงกันข้าม)
• ทางวาจา: การงดเว้นจากการพูดเท็จ พูดส่อเสียด พูดคำหยาบ และพูดเพ้อเจ้อ (หรือทำในทางตรงกันข้าม)
• ทางใจ: การงดเว้นจากความโลภอยากได้ของผู้อื่น ความพยาบาทปองร้าย และความเห็นผิด (หรือทำในทางตรงกันข้าม)

โดยสรุป การประพฤติอกุศลกรรมบถ 10 ที่เป็นไปทางกาย 3 วาจา 4 และใจ 3 ถือเป็น "อธัมมจริยา" อันเป็นเหตุให้เมื่อแตกกายทำลายขันธ์แล้ว ย่อมไปสู่ทุคติภูมิ ในทางกลับกัน การประพฤติกุศลกรรมบถ 10 ที่เว้นจากบาปทั้งปวงและตั้งอยู่ในธรรม ถือเป็น "ธัมมจริยา" อันเป็นเหตุให้ไปสู่สุคติโลกสวรรค์ เมื่อพราหมณ์ได้ฟังธรรมจนเข้าใจแจ่มแจ้งแล้ว จึงเกิดความเลื่อมใสและประกาศตนเป็นอุบาสกผู้ถึงพระรัตนตรัยตลอดชีวิต