โมรนิวาปสูตร

พระสูตรนี้แสดงถึงคุณสมบัติของภิกษุผู้ถึงพร้อมด้วยธรรมอันสูงสุด ซึ่งเปรียบเสมือนการบรรลุถึงเป้าหมายในพรหมจรรย์ เป็นผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่เทวดาและมนุษย์ โดยพระพุทธองค์ทรงจำแนกหลักธรรมที่ส่งเสริมให้เป็นผู้ถึงพร้อมด้วยคุณลักษณะอันยอดเยี่ยมไว้เป็นหมวดหมู่ ดังนี้

• หมวดหลักธรรมเพื่อความสำเร็จสูงสุด: ประกอบด้วย ศีล (จริยวัตรของอริยบุคคล), สมาธิ (ความตั้งมั่นแห่งจิต), และ ปัญญา (ความรู้แจ้ง)
• หมวดปาฏิหาริย์ 3 ประการ: อันได้แก่ อิทธิปาฏิหาริย์ (การแสดงฤทธิ์), อาเทสนาปาฏิหาริย์ (การดักใจหรือการรู้ใจผู้อื่น), และ อนุสาสนีปาฏิหาริย์ (การสอนให้รู้แจ้งเห็นจริง)
• หมวดวิมุตติญาณทัสสนะ: ได้แก่ สัมมาทิฏฐิ (ความเห็นชอบ), สัมมาญาณ (ความรู้ชอบ), และ สัมมาวิมุตติ (ความหลุดพ้นชอบ)
• หมวดหัวใจสำคัญ: คือการประกอบด้วย วิชชา (ความรู้) และ จรณะ (ความประพฤติปฏิบัติ)

พระพุทธองค์ทรงยืนยันคำกล่าวของท้าวมหาพรหมสนังকুমারที่ว่า แม้ผู้คนจะยกย่องกษัตริย์ว่าเป็นผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่มนุษย์ผู้ถือตระกูลเป็นสำคัญ แต่สำหรับในทางธรรมนั้น ผู้ที่ถึงพร้อมด้วยวิชชาและจรณะ ย่อมถือว่าเป็นผู้ประเสริฐสูงสุดทั้งในหมู่เทวดาและมนุษย์ทั้งปวง เนื้อหาในพระสูตรนี้จึงเน้นย้ำให้เห็นว่า คุณค่าที่แท้จริงของบุคคลไม่ได้อยู่ที่ชาติกำเนิดหรือฐานันดร แต่อยู่ที่การพัฒนาตนให้สมบูรณ์ด้วยข้อปฏิบัติและการบรรลุธรรมเป็นสำคัญ