เพฬัฏฐสีสเถรวัตถุ

สรุปเนื้อหาพระสูตร: เพฬัฏฐสีสเถรวัตถุ (ขุททกนิกาย)

พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงปรารภพระเพฬัฏฐสีสเถระ ณ พระเชตวันมหาวิหาร เนื่องในเหตุการณ์ที่พระเถระเก็บข้าวตากไว้ในวิหารเพื่อบรรเทาความยากลำบากในการเที่ยวบิณฑบาต แม้พระพุทธองค์จะทรงบัญญัติสิกขาบทเพื่อห้ามการสั่งสมอาหารในภายหลัง แต่ทรงยกย่องความมักน้อยของพระเถระที่กระทำก่อนมีการบัญญัติสิกขาบท พร้อมทั้งตรัสพระธรรมเทศนาเพื่อแสดงคุณธรรมของผู้ปฏิบัติธรรมขั้นสูง

ใจความสำคัญของพระคาถาและคำสอนหลักประกอบด้วยประเด็นสำคัญ ดังนี้:

• การไม่สั่งสม (สันนิโยค): การปราศจากการสั่งสมทั้ง 2 ประการ ได้แก่ สั่งสมกรรม (กุศลและอกุศล) และสั่งสมปัจจัย 4
• การกำหนดรู้โภชนะ (ปริญญา 3): การรู้จักและเข้าใจโภชนะด้วยญาตปริญญา (รู้ตามจริง) ตีรณปริญญา (พิจารณาเห็นความปฏิกูล) และปหานปริญญา (ละความกำหนัดยินดีในอาหาร)
• การมีพระนิพพานเป็นอารมณ์ (วิโมกข์ 3): การเข้าถึงสุญญตวิโมกข์ (ว่างจากกิเลส) อนิมิตตวิโมกข์ (ปราศจากนิมิตเครื่องหมายของกิเลส) และอัปปณิหิตวิโมกข์ (ไม่ตั้งความปรารถนาด้วยอำนาจกิเลส)
• คติที่ไปตามยาก: การเดินทางจิตสู่พระนิพพานของพระอรหันต์ เปรียบเสมือนรอยทางของนกในอากาศที่ผู้คนไม่อาจมองเห็นและตามรอยได้ยาก

ในตอนท้ายแห่งพระธรรมเทศนา มหาชนเป็นจำนวนมากได้บรรลุอริยผล มีโสดาปัตติผลเป็นต้น.