อายุวัฑฒนกุมารวัตถุ

เรื่องอายุวัฒนกุมาร เป็นเรื่องราวที่เกิดขึ้น ณ ทีฆลัมพิกนคร เมื่อพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงปรารภอายุวัฒนกุมาร ผู้ซึ่งตามชะตาชีวิตจะต้องเสียชีวิตภายใน 7 วัน แต่อาศัยอุบายและการช่วยเหลือจากพระพุทธองค์ พร้อมด้วยพระสงฆ์ที่มาเจริญพระพุทธมนต์ (พระปริตร) จนทำให้รอดพ้นจากอันตรายและมีอายุยืนยาวถึง 120 ปี

เหตุการณ์เริ่มต้นจากสหายพราหมณ์สองคน คนหนึ่งมีบุตรและนำไปเยี่ยมสหายอีกคนที่เป็นนักบวช แต่เมื่อเด็กกราบไหว้นักบวชกลับนิ่งเงียบไม่ให้พร เพราะล่วงรู้ด้วยญาณว่าเด็กจะมีชีวิตอยู่ได้อีกเพียง 7 วัน และแนะนำให้ไปทูลถามพระศาสดา พระพุทธองค์จึงทรงแนะนำอุบายในการป้องกันอันตรายโดยให้สร้างมณฑป นิมนต์พระสงฆ์มาสวดพระปริตรติดต่อกัน 7 คืน 7 วัน จนกระทั่งล่วงพ้นกำหนด 7 วัน อวรุทธกยักษ์ที่รอเอาชีวิตเด็กไม่สามารถเข้าใกล้ได้เพราะอานุภาพแห่งพระปริตรและเทวดמיผู้มีศักดิ์ใหญ่

จากเหตุการณ์นี้ พระพุทธองค์ทรงแสดงธรรมเพื่อชี้ให้เห็นอานิสงส์ของการกราบไหว้และการอ่อนน้อมถ่อมตน พร้อมทั้งตรัสพระคาถาสำคัญสรุปหลักธรรมคำสอน ดังนี้

• อภิวาทนสีลิสฺส: ผู้มีปกติกราบไหว้ ขวนขวายในกิจคือการกราบไหว้เนือง ๆ
• วุฑฺฒาปจายิโน:ผู้อ่อนน้อมและบูชาผู้เจริญ ผู้ใหญ่ หรือผู้มีศีลเป็นนิตย์
• ผลลัพธ์จากการปฏิบัติ: ทำให้ธรรม 4 ประการ คือ อายุ วรรณะ สุขะ และพละ เจริญขึ้น ช่วยปัดเป่าอันตราย ตัดวิบากกรรม และทำให้มีชีวิตอยู่ได้จนสิ้นอายุขัย

ในตอนท้ายแห่งพระธรรมเทศนา อายุวัฒนกุมารพร้อมด้วยอุบาสก 500 คน ได้บรรลุโสดาปัตติผล และชนเป็นจำนวนมากก็ได้บรรลุอริยผลตามลำดับ