สังกิจจสามเณรวัตถุ

สังกิจจสามเณรวัตถุ เป็นเรื่องราวของ สังกิจจสามเณร ผู้มีปาฏิหาริย์ตั้งแต่กำเนิดและได้บวชเป็นสามเณรในสำนักของพระสารีบุตรเถระ โดยในเวลาต่อมา พระศาสดาได้ส่งพระภิกษุ 30 รูปที่ต้องการบำเพ็ญวิปัสสนาธุระในป่า ให้เดินทางไปพร้อมกับสังกิจจสามเณร เพื่อช่วยระงับภัยอันตรายที่อาจเกิดขึ้น

ระหว่างจำพรรษาในป่า ภิกษุทั้ง 30 รูปและทุคตบุรุษ (ชายเข็ญใจที่เคยอาศัยอาหาร) ได้เผชิญหน้ากับกลุ่มโจร 500 คนที่ต้องการหาตัวแทนเพื่อทำพลีกรรมบูชายัญเทวดา ชายเข็ญใจด้วยความกลัวตายจึงได้ชี้เป้าให้โจรไปจับพระภิกษุแทน เมื่อโจรมาเคาะระฆังเรียกและจะจับพระภิกษุ พระภิกษุทุกรูปต่างยอมสละชีวิตเพื่อปกป้องกันและกันอย่างน่าสรรเสริญ แต่สังกิจจสามเณรได้อาศัยขอตัวยอมมอบกายให้โจรนำไปแทน ด้วยเหตุผลที่ว่าตนเป็นสามเณรที่ถูกส่งมาพร้อมกับคณะสงฆ์

เมื่อหัวหน้าโจรใช้ดาบฟันลงที่คอของสามเณรที่กำลังเข้าฌานอยู่นั้น ดาบกลับโค้งงอและม้วนตัวเป็นใบตาล ไม่สามารถทำอันตรายสามเณรได้เลย ความอัศจรรย์นี้ทำให้หัวหน้าโจรเกิดความเลื่อมใสอย่างยิ่ง สามเณรจึงได้แสดงธรรมโปรดโจรทั้งหมดจนเกิดความซาบซึ้ง โจรทั้ง 500 คนจึงขอบรรพชาเป็นสามเณร และร่วมเดินทางไปกราบพระศาสดาพร้อมกับสังกิจจสามเณร

จากเหตุการณ์ดังกล่าว พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงนำมาตรรัสเป็นพระธรรมเทศนาสอนภิกษุทั้งหลาย โดยมีสาระสำคัญเกี่ยวกับคุณค่าของการมีศีล ดังนี้

• การดำเนินชีวิตอย่างมีศีลธรรมและฝึกฝนจิตใจให้ตั้งมั่น (มีฌาน) แม้จะเป็นเวลาเพียงแค่วันเดียว ย่อมประเสริฐและมีคุณค่ามากกว่าการมีชีวิตอยู่ยาวนานถึง 100 ปี แต่เป็นผู้ทุศีลและมีจิตใจไม่ตั้งมั่น
• ความเสียสละและความไม่ประมาทในเพศบรรพชิต