ฉัพพัคคิยภิกขุวัตถุ

ฉัพพัคคิยภิกขุวัตถุ เป็นเรื่องราวที่เกิดขึ้น ณ พระเชตวันมหาวิหาร ซึ่งพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงปรารภกลุ่มภิกษุฉัพพัคคีย์และภิกษุสัตตรสพัคคีย์ จนนำไปสู่การบัญญัติ ปหารทานสิกขาบท เพื่อห้ามภิกษุทำร้ายร่างกายกัน

เหตุการณ์เริ่มต้นขึ้นเมื่อภิกษุสัตตรสพัคคีย์ได้ร่วมกันซ่อมแซมเสนาสนะเสร็จเรียบร้อย แต่กลุ่มภิกษุฉัพพัคคีย์กลับเข้ามาขับไล่และอ้างสิทธิ์ความเป็นผู้มีอาวุโสกว่า เมื่อถูกปฏิเสธ ภิกษุฉัพพัคคีย์จึงใช้กำลังเข้าทำร้ายร่างกาย ทำให้ภิกษุสัตตรสพัคคีย์ร้องด้วยความหวาดกลัวต่อความตาย เมื่อพระพุทธองค์ทรงทราบเรื่อง จึงทรงตำหนิและตรัสห้ามการกระทำดังกล่าว พร้อมกับแสดงธรรมโดยยกเอาความรู้สึกของตนเองมาเทียบเคียงกับสัตว์ทั้งปวง

จากเหตุการณ์นี้ พระองค์ได้ตรัสพระคาถาสำคัญสรุปคำสอนหลักไว้ดังนี้:

• สัตว์ทั้งหมดหวาดหวั่นต่ออาชญา: สิ่งมีชีวิตทุกย่อมรักตัวกลัวตายและหวาดหวั่นต่อโทษทัณฑ์ที่จะเกิดขึ้นแก่ตน
• การเอาใจเขามาใส่ใจเรา: บุคคลควรนำตนเองมาเป็นเครื่องเปรียบเทียบ โดยตระหนักว่าผู้อื่นก็มีความรู้สึกรักสุขเกลียดทุกข์เช่นเดียวกับเรา
• ข้อห้ามในการเบียดเบียน: เมื่อเข้าใจเช่นนั้นแล้ว จึงไม่ควรทำร้ายหรือฆ่าสัตว์ด้วยตนเอง และไม่ควรใช้ให้ผู้อื่นทำร้ายผู้อื่นเช่นกัน

ในท้ายที่สุดแห่งพระธรรมเทศนานี้ พุทธบริษัทจำนวนมากได้เกิดดวงตาเห็นธรรมและบรรลุอริยผลมีโสดาปัตติผลเป็นต้น ซึ่งแสดงให้เห็นถึงอานุภาพแห่งธรรมะที่มุ่งเน้นความเมตตาและการไม่เบียดเบียนซึ่งกันและกันในทางพระพุทธศาสนา