ฉัพพัคคิยภิกขุวัตถุ

สรุปเนื้อหาพระสูตร: เรื่องภิกษุฉัพพัคคีย์ (ขุททกนิกาย พระไตรปิฎกฉบับ มมร)

พระสัมมาสัมพุทธเจ้า เมื่อประทับ ณ พระเชตวันมหาวิหาร ทรงปรารภพวกภิกษุฉัพพัคคีย์ ผู้มีพฤติกรรมเงือดเงื้อฝ่ามือ (ทำท่าจะประหาร) ใส่พวกภิกษุสัตตรสพัคคีย์ ด้วยความโกรธแค้นจากเรื่องในอดีต พระองค์จึงทรงสอบถามและทรงตำหนิ พร้อมทั้งทรงบัญญัติตลสัตติกสิกขาบท เพื่อห้ามภิกษุไม่ให้ประทับตราหรือทำร้ายกันด้วยกำลังกาย พร้อมทั้งทรงแสดงธรรมเพื่อย้ำเตือนถึงความเท่าเทียมกันของสรรพชีวิต

ในกาลนั้น พระองค์ทรงแสดงพระธรรมเทศนาเพื่อสอนให้ภิกษุและพุทธศาสนิกชนตระหนักถึงความรู้สึกของผู้อื่น โดยมีหัวข้อคำสอนหลักดังนี้:

• ความหวาดกลัวต่ออาชญา: สัตว์ทั้งปวงล้วนมีความหวาดกลัวต่อโทษทัณฑ์และการทำร้ายด้วยอาชญาเหมือนกันหมด
• ความรักในชีวิต: ชีวิตย่อมเป็นที่รักและหวงแหนยิ่งของสัตว์ทุกย่างก้าว ยกเว้นพระขีณาสพผู้หลุดพ้นแล้วซึ่งวางเฉยต่อความเป็นและความตาย
• การเอาใจเขามาใส่ใจเรา: บุคคลควรนำตนเองมาเป็นเครื่องเปรียบเทียบ (อุปมา) ว่าตนรักสุขเกลียดทุกข์และรักชีวิตตนเองฉันใด สัตว์อื่นก็ฉันนั้น
• ข้อปฏิบัติที่ไม่ควรทำ: ไม่ควรประหารชีวิตหรือทำร้ายผู้อื่นด้วยตนเอง และไม่ควรใช้ให้ผู้อื่นกระทำความรุนแรงเช่นนั้น

ในท้ายที่สุดแห่งการแสดงธรรม พระพุทธองค์ได้ตรัสพระคาถาใจความว่า "สัตว์ทั้งหมด ย่อมหวาดหวั่นต่ออาชญา ชีวิต ย่อมเป็นที่รักของสัตว์ทั้งหมด. บุคคลควรทำตนให้เป็นอุปมาแล้ว ไม่ควรฆ่าเอง ไม่ควรใช้ให้ฆ่า." และในกาลจบเทศนา ชนเป็นอันมากที่ได้สดับธรรมจึงได้บรรลุอริยผลทั้งหลาย มีโสดาปัตติผลเป็นต้น.